سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٠١ - معرفت ناب توحيدي در كلام امام صادق&dagger
و معناي آنكاملتر از واژة صانع است، فهم ما از اين اصطلاح در اين حد است كه خداوند انسانها، حيوانات و گلها را از خاك آفريده است. پس بايد خاكي باشد كه انسان از آن آفريده شود و براي ما بسيار دشوار است تصور اين معنا كه خداوند با ارادة خود عالم را از كتم عدم آفريده و اساساً فهم آفرينش موجودات و مخلوقات بدون داشتن مادة پيشين و فرض تقدم عدم و نيستي بر عالم در گرو براهين قوي بهدست ميآيد كه بهوسيلة حكما و متكلمان بزرگ ارائه شده است.
معرفت ناب توحيدي در كلام امام صادق†
سخن در آن است كه شناختها و برداشتها از خداوند داراي مراتب گوناگون و گاه بسيار متفاوتاند. اما ما بهبركت قرآن و معارف اهل بيتإِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ؛[١] «جز اين نيست كه كار و فرمان او، چون چيزي را بخواهد، اين است كه گويدش: باش، پس ميباشد».
تازه آنچه ما از قرآن و معارف الهي و بهمدد براهين عقلي دربارة خدا شناختهايم، عبارت از اين است كه خداوند موجودي است كه عالم را آفريده و اين خود مفهوم كلي و معرفتي حصولي و معرفتي غايبانه به خداوند است و بيترديد معرفت شهودي و حضوري به خدا نابتر و كاملتر از آن معرفت حصولي است و به واقعيت و حقيقت توحيد نزديكتر ميباشد. پس چنانكه در روايات نيز بدان اشاره شده، آنچه ما از ظاهر
[١] يس (٣٦)، ٨٢.