تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٣٢ - شرح آيات

آبى جوشان.» سموم باد داغى است كه در مسام جسم وارد مى‌شود، و شايد در آخرت گونه‌اى از آتش باشد كه اصحاب مشأمة را با آن عذاب مى‌دهند، و خداى تعالى گفته است وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نارِ السَّمُومِ‌ «و جن را آفريديم پيشتر (از انسان) از آتش سموم». [٦٢] شايد گرفتار سوزش باد سموم شدن در قيامت پيدا شده از حركت زبانه‌هاى آتش و تداخل آنها در يكديگر بوده باشد كه به اصحاب شمال مى‌رسد و با گرمى آن حرارتى بيش از گرمى جهنم كه در آن به سر مى‌برند نصيب آنان مى‌كند و از هر سو ايشان را در ميان مى‌گيرد.

اما حميم سيال فوران كننده جوشنده به درجه بالا است، مشتق از ماده حم الماء يعنى جوشيد آب گرم شده كه چون آب را بر آتش نهند و گرم كنند چنان مى‌شود، و خداوند متعال گفته است فَشارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ‌ «و پس از آن آب جوش مى‌آشامند»، [٦٣] و گفت كَمَنْ هُوَ خالِدٌ فِي النَّارِ وَ سُقُوا ماءً حَمِيماً فَقَطَّعَ أَمْعاءَهُمْ‌ «همچون كسانى كه جاودانه در آتش مى‌مانند و به آنان آب جوش مى‌نوشانند كه روده‌هاشان را پاره‌پاره مى‌كند»، [٦٤] و حرف «فى» در آيه فراگيرى كامل را مى‌رساند.

آنچه از تعبير قرآن با «فى» آشكار مى‌شود، اين است كه زمان از حساب خارج مى‌شود، در صورتى كه ظاهر آيات- كه متدبّر آن را ملاحظه مى‌كند- چنان است كه به مستقبل و «يوم الدين» مربوط است، و پروردگار ما از اين راه مى‌خواسته است ما را به دو حقيقت هدايت كند

اول: اين كه عذاب و ثواب حقايقى واقعى است كه شخص در دنيا، به محض مبادرت كردن به كار خير يا شر در آن زندگى مى‌كند، بدان جهت كه خود