تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٣١ - شرح آيات

فاسد نسبت به شمال، و اين تأويل در روايات فراوان وارد شده است، از جمله

رسول اللَّه (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) به امام على (عليه السّلام) گفت: «آنان پيروان تواند» [٥٨] يعنى اصحاب اليمين، و قول ابو عبد اللَّه (عليه السّلام): «و كتاب امام است و هر كس كه انكار او كند از اصحاب شمال است كه خدا درباره آنان گفته است: (آيه‌ها)». [٥٩] و از اين خبرها و امثال آنها على بن ابراهيم (رض) آيه را چنين تأويل كرده است: «يعنى كسى كه از اصحاب امير المؤمنين (عليه السّلام) است، [٦٠] و مثل شمال: جبّاران و مشركان و كافران و طاغوتان و كسانى كه خوارى و بدبختى آنها منظور نظر بوده است». [٦١] در اين جا سياق قرآن را متفاوت با پيش از آن مشاهده مى‌كنيم، چه در هنگام ذكر اصحاب يمين پس از سابقين به بيان صفات آنان نپرداخت، در صورتى كه در اين جا صفات اصحاب شمال را ذكر كرده است و اين پرسش براى ما پيش مى‌آيد كه: چرا؟ و ظاهرا پاسخ هنگامى آشكار مى‌شود كه اين مطلب را بدانيم كه انسان اساسا براى آن آفريده شده كه از بهشتيان بوده باشد. مگر خدا ما را براى رحمت كردن بر ما نيافريده است؟ پس به آتش درآمدن انحراف از هدف خلقت است و بايد به جستجوى سبب آن برخيزيم، و به همين سبب است كه قرآن عوامل درآمدن به آتش را بيان مى‌كند كه هر كس از آنها اجتناب ورزد، خدا بر او تفضل مى‌كند و او را به بهشت روانه مى‌سازد، و اسلوب قرآنى در بيان سببهاى رسيدن به آتش بديع و عالى است كه نخست گوشه‌اى از عذاب شديد را بيان مى‌كند و سپس اشاره‌اى به رنگهاى ديگر آن را نيز بر آن مى‌افزايد، تا ما را از سرنوشت آن بيم دهد، پس سرنوشت آنان چگونه است؟ از اين قرار

/ ٤١٤ فِي سَمُومٍ وَ حَمِيمٍ‌ «در آتشى سوزان و نافذ در روزنه‌هاى پوست بدن و