تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤١٤ - شرح آيات

ندارد و شراب موجود در اكواب و اباريق با همين نام معين خوانده مى‌شود. و در جريان آب گفته‌اند كه اگر آشكار و بر سطح زمين باشد نام معين و سنم دارد. [٢٣] [١٩] لا يُصَدَّعُونَ عَنْها وَ لا يُنْزِفُونَ‌ «كه نه از آنها گرفتار سردرد مى‌شوند و نه عقل خود را از دست مى‌دهند.» پس همچون شراب دنيا نيست كه آدمى را گرفتار صداع و دوار مى‌سازد يا عقل را موقتا از شخص مى‌ربايد.

گفته‌اند كه نزف به معنى مستى است، و به قولى ديگر معنى آن اين است كه شراب آنان تمام نمى‌شود، و چون از فخر رازى پرسيدند كه در اين جا پس از «لا يصدّعون» كلمه «عنها» را آورده است نه «منها» را، او چنين جواب داد: بدان سبب كه صفت در اين جا صفت شراب است، و اگر صفت شخص بود مى‌بايستى گفته شود: فلان لا يصدع من الشراب. [٢٤] مقدم داشتن شراب به طعام بدان سبب است كه احساس تشنگى شديدتر از احساس گرسنگى است،/ ٣٩٧ و شراب (شربت) اولين چيزى است كه براى بزرگداشت مهمان به او تقديم مى‌شود، و خدا دانا است.

[٢٠] پس از بيان نعمت مؤانست و نوشيدن شراب نوبت طعام مى‌رسد، و در اين جا شايد از آن روى ميوه را مقدم داشته كه عادتا آن را پيش از خوردن غذا مصرف مى‌كنند.

وَ فاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ‌ «و ميوه از هر گونه‌اى كه برگزينند.» در بهشت انواع ميوه‌ها وجود دارد، و بدون زحمت بخشيده مى‌شود، و اختيار به دست خواهندگان است كه هر ميوه را كه خواهان آنند اختيار كنند، و چنان مى‌نمايد كه نعمت آزادى در نزد اهل بهشت در همه ابعاد آن تجلى پيدا مى‌كند.

آرى، آنان در دنيا همچون آزادگان زيستند و به گردنكشان و مترفان تسليم نشدند و