تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٩ - شرح آيات

آن برگرد خودش و خورشيد مى‌انديشند، و مسافت معينى كه آن دو را از يكديگر جدا مى‌سازد، و از خود مى‌پرسند كه چه چيز اين اندازه‌ها را معين كرده است كه اگر فواصل تغيير پيدا كند يا سرعت حركت از آنچه هست افزونتر بوده باشد، امكان پيدايش حيات در آن از ميان مى‌رود.

ضخامت پوسته زمين چنان دقيق تنظيم شده است كه اگر به اندازه سى سانتيمتر بيشتر مى‌بود، اكسيژن لازم براى زندگى وجود پيدا نمى‌كرد ... و اگر درياها به اندازه چندين سانتيمتر از آنچه هست بيشتر مى‌بود، همه مواد ضرورى جو به توسط دريا بلعيده مى‌شد.

به همين گونه اگر ستبرى غلاف و جوّ محيط بر كره زمين اندكى كمتر مى‌بود، زمين در معرض برخورد مليونها شهاب متوجه به آن از فضاى خارجى قرار مى‌گرفت و امكان وجود زندگى از ميان مى‌رفت ...، و نيز براى گازهاى گوناگون موجود در جو كه به هر يك از آنها نيازمنديم و در طى سالهاى دراز از منابع متعدد فراهم آمده است، همين پيشامد صورت وقوع پيدا مى‌كرد. آيا اين همه گواهى بر حكمت مدبّر جهان سبحانه و تعالى نيست؟ [٢٨] [٢١] چون به نفس خود باز گردى كه خلاصه مبارك همه اين همه عالم بزرگ و گسترده است، آفاقى بى حد و اندازه از علم، و گواهان بيشمارى بر حسن تدبير آفريننده بخشنده آن خواهى يافت، ولى ما به يك بينش نافذ نيازمنديم تا نيازمنديهاى فورى و محدود جسم ما را از تأمل و تفكر در ژرفناى آن كه آكنده از معرفت و محبت و احساسات پاكيزه است باز ندارد.

وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ‌ «و آيا در خود نمى‌نگريد؟»/ ٤١ چگونه است كه درباره نزديكترين چيزها به خودمان بصيرتى نداريم، و آيا كسى كه آيات خداى موجود در ضمير و و جدان خود ... و در عقل روشنگر ... و در