تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩٧ - شرح آيات

باشد يا هر فرصت و نيرويى كه چنين نشده باشد، ستمى است كه آدمى بر خود روا داشته است، و آگاهى نسبت به اين حقيقت از بشر در خود فرو رفتن و تردّد و ترس از پيشرفت را دور مى‌كند، و بدين گونه اين حقيقت انسان را بر آن برمى‌انگيزد كه خواستار هر چه بيشتر پيشرفت شود و آفاقى گسترده در برابر او پديد آيد.

دوم: ديگر آن كه اين آيه ما را شرعا به آن هدايت مى‌كند كه حلال و مباح بودن در نعمتها اصل است، مگر اين كه دليلى بر حرام بودن آنها وجود داشته باشد، چنان كه خداوند متعال گفت مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ «بگو: چه كس زينتهاى زندگى را كه خدا براى بندگانش بيرون آورده است، و نيز روزيهاى پاكيزه را حرام كرده است، بگو آنها در زندگى دنيا براى كسانى است كه ايمان آورده‌اند، و در روز قيامت اختصاص به آنها دارد». [١٠] شايد نصوص شرعيه تنها بر اين دلالت ندارد كه همه چيز براى انسان مباح است (مگر آنچه دليلى بر حرمت آن وجود داشته باشد)، بلكه نيز بر لزوم بهره‌مند شدن از آنچه در زمين است نيز دلالت دارد، و از اين جا/ ٢٩٢ معلوم مى‌شود كه حرام كردن طيبات و جمود و در به روى خود بستن از سفاهت و بلكه از ستمگرى بر خويشتن است.

خداى متعال گفته است هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَكُمْ فِيها «خدا شما را از زمين پديد آورد و شما را در آن جايگزين ساخت تا به آبادانى آن بپردازيد»، [١١] و امام على (ع) گفته است: «در محافظت از بندگان خدا و سرزمينهاى او از خدا بترسيد، چه مسئوليت نگاهدارى از سرزمينها و بهائم بر عهده شما است»، [١٢] و در ايراد گرفتن بر عاصم بن زياد كه عبا بر تن كرد و از مردمان دورى گزيد (يعنى صوفى شد و از دنيا دست كشيد و از مردم كناره گرفت) و برادرش‌