تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦ - شرح آيات

جاهايى دور از محلّ فراهم آمدن آنها انتقال مى‌دهد تا از بالا آب بر زمينها فرو ريزد و آنها را سيراب كند و هيچ جاى خشكى باقى نماند، و در جاى ديگر سبب فيضان و افزايش ريزشى زيانبار شود. آيا چه كس كار اين ابرها و جاهاى آبيارى آنها را مقدر كرد؟ آيا اين كار مدبّر حكيم نيست؟

فَالْجارِياتِ يُسْراً «پس سوگند به روان شدگان به آسانى».

اين ابرها به آسانى جا به جا مى‌شوند، و سپس مى‌بارند و ريزابه‌ها و رودها را پر مى‌كنند، و بر بالاى آنها كشتيها به آسانى آمد و شد مى‌كنند كه بهترين وسيله براى مبادله كردن كالاها در ميان اقوام و ملتها به شمار مى‌روند و از زمانى كه خدا انسان را آفريده تا امروز چنين بوده است.

فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً «و سوگند به تقسيم كنندگان امور و كارها».

آنان فرشتگانى هستند كه بر امر خدا در تدبير و تنظيم اين عوامل حياتى و تقسيم كارهاى آنها اشراف و نظارت دارند.

در حديث آمده است كه «ابن الكوّا (كه از خوارج بود) از امير المؤمنين (ع) درباره‌ الذَّارِياتِ ذَرْواً پرسش كرد و او گفت: باد است، و چون از فَالْحامِلاتِ وِقْراً پرسيد، گفت: آن ابر است، و درباره پرسش از فَالْجارِياتِ يُسْراً گفت: آن كشتيها است، و از فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً گفت كه: آن فرشتگانند.» [٤]/ ١٧ [٥] اگر معنى قسم در نزد ما- ما آدميزادگان- پيوستن موضوعى به موضوع ديگر به صورت متعارفى است، در كلام پروردگار مقصود از آن پيوستن به حق است. آيا مى‌دانى كه چون بگويى: به جان تو راست مى‌گويم، معنى آن چيست؟ آيا معنى آن اين نيست كه راستگويى خود را به جان خود پيوسته‌اى و چنان مى‌پندارى كه آنها چنان پيوسته به يكديگرند كه اگر يكى از آنها (راستگويى تو) نابود شود، آن ديگرى (جانت) نيز نابود خواهد شد؟