تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٣٠ - شرح آيات

حقيقت يكى است، و آن مقارن بودن صبر است با تبتل و توسل به خدا در عبادت، و در اين آيه شاهدى بر آن مى‌يابيم و آن اين كه خدا در ضمن دعوت كردن رسول خود به صبر و اطمينان پيدا كردن از رعايت به او فرمان تسبيح مى‌دهد

وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ‌ «و در آن هنگام كه برمى‌خيزى، به سپاس پروردگارت تسبيحگوى او باش.» على بن ابراهيم گفته است مقصود برخاستن براى نماز شب است. [٥١] وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ‌ «پس (قسمتى) از شب را به تسبيح او بگذران.» امام باقر و صادق (عليهما السّلام) گفته‌اند: «رسول اللَّه (ص) هر شب سه بار از خواب برمى‌خاست، پس در آفاق آسمان مى‌نگريست، و پنج يك آل عمران را كه پايان آن‌ إِنَّكَ لا تُخْلِفُ الْمِيعادَ است تلاوت مى‌كرد، و سپس به نماز شب مى‌پرداخت». [٥٢] تسبيح به معنى بزرگداشت خداى عزّ و جلّ و تنزيه او است، و چه بسيار نيازمند آن است انسان در آن هنگام كه در مسير خود با فشارها رو به رو است، تا گرفتار شكست نشود. و براى چه آدمى بايد به فشارها تسليم شود؟ مگر براى آن نيست كه آنها را بزرگتر از اراده خود مى‌يابد؟ بنا بر اين نيازمند آن است كه به ياد خدا بيفتد تا بتواند با شكست و فروريختگى درونى مقاومت كند.

وَ إِدْبارَ النُّجُومِ‌ «و در پى رفتن ستارگان.» يعنى نماز نافله صبح، و زراره از ابو جعفر (ع) روايت كرده است كه گفت: به او گفتم مقصود از وَ إِدْبارَ النُّجُومِ‌ چيست، و او گفت: «دو ركعت پيش از صبح». [٥٣]/ ١٣٢ گاه مقصود از قيام مطلق نماز است، ولى قرآن آن را به نماز شب و نافله صبح براى هدفى اختصاص داده است.