تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٢٢ - شرح آيات

[٣٧] سپس سخن گفتن از حق را كنار مى‌گذاريم و مى‌پرسيم: كافران چه ملك و سيطره‌اى براى خود تصور مى‌كنند/ ١٢٤ كه با اتكاى به آن نسبت به حق تكبّر و غرور نشان مى‌دهند؟ بيش از ٩٩% ثروتها و قدرتهاى بشرى، رزقى است كه مستقيما از جانب خدا به ما مى‌رسد، و آنچه براى دست يافتن به آن مال و ثروت لازم است، از ١% كمتر است، و نسبت آنچه در دست مردمان باقى مى‌ماند تا به آن تفاخر كنند و سبب كفر ايشان شود، چه اندازه است؟

أَمْ عِنْدَهُمْ خَزائِنُ رَبِّكَ‌ «آيا گنجينه‌هاى پروردگارت نزد ايشان است؟» و «خزائن» جاهاى حفظ ثروتها و كليدهاى آنها است، و از مصداقهاى خزائن است منابع اوليه ثروت در زندگى، همچون كانها، و سرچشمه‌هاى باران، و منابع انرژى و كارمايه، و مواد حياتى در زمين، و اين جزء بسيار كوچك و ساده‌اى از خزائن خدا است كه آفريده و آنها را در جهان توزيع كرده است.

چون به جنبه تدبير در زندگى نظر افكنيم، هيچ سلطه ديگرى را جز سلطه خدا بر آن مسلط نمى‌يابيم، چه انسان حتى بر زندگى خودش جز اندكى تسلط ندارد، و مدتهاى دراز بر عكس اين تصور مى‌كرد ولى آخر عكس آن را دريافت، و چه بسا كه با خود قرار انجام دادن كارى را گذاشت، و سپس ناتوانى خود را در انجام دادن اكتشاف كرد.

أَمْ هُمُ الْمُصَيْطِرُونَ‌ «يا ايشان مستولى و مسلّطاند.» [٣٨] و وحى در طرح سؤالى پس از سؤال ديگر پيش مى‌رود، و اين بخشى از روشى در قرآن براى درمان كردن انحرافات روانى و اعتقادى در نزد بشر است كه از طريق طرح كردن پرسشهايى كه مستلزم جواب عينى و موضوعى به آنها دادن است، او را در مواجهه با حقيقت قرار دهد، و تو گويى مى‌خواهد از اين راه فلسفه‌ها و اعتقادات منحرف را بكوبد و از ميان ببرد.

أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌ يَسْتَمِعُونَ فِيهِ‌ «يا آنان را نردبانى است كه چون بر آن بالا روند مى‌شنوند.»