تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٠٣ - شرح آيات
و اين امر ارتباط گستردهاى را كه ميان ياد كرد از خدا همراه با بهرهمند شدن از نعمت او، و به ياد آوردن نجات پرهيزگاران از آتش وجود دارد، مجسم مىسازد.
وَ وَقاهُمْ رَبُّهُمْ عَذابَ الْجَحِيمِ «و پروردگارشان آنان را از عذاب جهنم حفظ كرد.» [١٩] بهشت از دنيا بدان سبب تمايز دارد كه نعمتهاى آن همه بر اصحاب بهشت مباح و روا است، و هيچ چيز حرام و مكروه، و هيچ تكليف و مسئوليت در آن وجود ندارد، و هر چه بخواهند مىخورند و مىآشامند.
كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً «بخوريد و بياشاميد و گواراتان باد.» خوردن و نوشيدن گوارا نيست مگر آنكه خوراك و نوشاك پاكيزه و خوشمزه و مطابق دلخواه بوده باشد، و سودمند واقع شود و زيانى نرساند، و راحت و اطمينان و بهرهمندى را از شخص سلب نكند، ولى راهى به اين نعمتها جز پرداختن به عمل صالح وجود ندارد، و به همين جهت همراه با دعوت پرهيزگاران به نعيم كُلُوا وَ اشْرَبُوا بيانى از اين حقيقت مىآيد
بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ «در برابر كارهايى كه كرده بوديد.» اين سبب يگانه رفتن به بهشت است، پس هر كس از خدا بترسد، خدا او را از رسيدن به عذاب جهنم باز مىدارد. و در هنگام مقايسه كردن ميان كيفر اهل آتش با اين آيه مىبينيم كه قرآن در آن جا از سبب/ ١٠٦ عذاب با اين گفتهاش بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ «آنچه مىكرديد.» ياد كرده است، در صورتى كه براى بيان سبب رحمت در اين جا گفته است بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ با اضافه كردن كلمه باى بعضيت، و اين دلالت بر آن دارد كه جزا در آنجا خود اعمال ايشان است و از لحاظ نوع و كمّيّت برابر با آنها است، در صورتى كه پاداش اصحاب بهشت مضاعف است و عمل ايشان تنها سبب و وسيلهاى است.
[٢٠] مُتَّكِئِينَ عَلى سُرُرٍ مَصْفُوفَةٍ «تكيه كنندگان بر تختهاى به رديف چيده شده.» راغب اصفهانى در مفردات خود گفته است: و سريرى كه بر آن مىنشينند