تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٩٠ - شرح آيات

عمّا يقول الظالمون علوّا كبيرا، [١٦٤] و شايد نامى باشد كه به كنار فعل الاهى در آفرينش متصل مى‌شود، پس استمرار دارد و تكامل پيدا مى‌كند و بركت آن افزايش مى‌يابد، و به همين سبب به اسم «الرحمن» نزديك است و شايد بتوانيم بگوييم كه اين سوره با جنبه معنوى تبارك (الرحمن) آغاز شد و با جنبه ظاهرى آن (تبارك) پايان پذيرفت.

نيز معلوم مى‌شود كه (الرحمن، و ذو الجلال و الاكرام) از نامهاى فرعى تبارك است، و مظهرى از آن، و هنگامى كه آيه ٢٧ وَ يَبْقى‌ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ‌ را با اين آيه در كنار يكديگر قرار دهيم، به دو حقيقت هدايت مى‌شويم

اول: اين كه وجه خدا همان نامهاى او است، همچون الرحمن و الباقى و ذو الجلال و الاكرام.

دوم: اين كه نامهاى خدا، همچون ذات او تعالى، منزه است. در آن جا گفت ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ‌ يعنى وجه ربّ، و در اين جا گفت‌ ذِي الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ‌ يعنى ذات ربّ، ولى تنزيه نامها ذاتى نيست بلكه از خدا است، به همان گونه كه ما از گفتن اين مطلب قصد آن نداريم كه بگوييم نامهاى خدا همان ذات او است ... هرگز ... و امام ابو عبد اللَّه عليه السّلام گفت: «اللَّه غايت كسى است كه او را غايت قرار دهد،/ ٣٧٢ و غايت شده غير از غايت است ... و در ربوبيت يگانه است، و خود را به نامحدود بودن توصيف كرده است، پس ياد آورنده خدا جز خدا است، و خدا جز نامهاى او است و هر چه بر آن نام چيزى جز او نهاده شود، آن مخلوق است، مگر نديده‌اى كه مى‌گويد الْعِزَّةَ لِلَّهِ‌، العظمة للَّه، و گفت وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‌ فَادْعُوهُ بِها و گفت قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‌ پس نامها مضاف اليه است، و او توحيد و يگانگى خالص است. [١٦٥]