تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠٠ - شرح آيات

كه نقش حياتى آن پايان مى‌يافت منقرض مى‌شد. و بنا بر اين اكمام آشكارترين شكل براى نشان دادن رحمت خدا به شمار مى‌روند.

دانه‌هاى مختلف از گونه گندم و جو و برنج نيز، همچون در نخل، تجليگاه نام الرحمن است، چه انسان از آنها خوراكى به دست مى‌آورد كه مورد نياز او است، و در عين حال از ساقه و پوست و برگ آنها بعد از دور شدن و پيش از آن در بخشهاى مختلف زندگى از ساختمان خوراندن كاه به دامها و جز آن بهره‌بردارى مى‌كند.

وَ الْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ‌ «و دانه داراى برگ،» راغب گفته است كه: عصف و عصيفه به هر چيز مى‌گويند كه از آنچه كاشته شده له شود، و به خرده ريزه‌هاى شكسته شده از گياه، و در قرآن آمده است

وَ الْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ‌ و كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ‌ «همچون كاه خورده شده» و رِيحٌ عاصِفٌ‌ «باد تند و شديد». [١٥] وَ الرَّيْحانُ‌ «و بوى خوش.» نوعى از گل را نيز ريحان مى‌گويند، و هر گياه خوشبو را ريحان مى‌نامند، [١٦] پس آن نعمتى است كه پاسخگوى نيازمنديهاى مادى انسان است، و از بوييدن آن يك نياز معنوى او برآورده مى‌شود، و اضافه شدن آن به خوردنيها و آشاميدنيها بوى خوشى بر آنها مى‌افزايد.

[١٣] نعمتها و آيات خدا بدين گونه بر ما احاطه دارد، و نعمتهاى ديگر، كه پس از اين آيات آنها را بر ما عرضه مى‌كند، ولى بيش از آن ما را در كنار آيه‌اى محورى در سوره متوقف مى‌سازد و پرسشى را طرح مى‌كند كه طرح شدن آن براى ما كه نعمتهاى خدا را مشاهده مى‌كنيم واجب است

/ ٢٩٥ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ‌ «پس كدام يك از نعمتهاى خودتان را