تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٤ - شرح آيات

معروف و نهى از منكر، و مقاومت در برابر طاغيان و ستمگران را نيز شامل مى‌شده است.

/ ٢٤٣ و امام على (ع) گفت

«اى مردم! خشنودى و خشم- از چيزى- همگان را در- پيامد آن- شريك سازد- و كيفر يا پاداش آنچه را كه بدان راضى شده‌اند به آنان بپردازد- چنان كه ماده شتر ثمود را يك تن پى نمود و خدا همه آنان را عذاب فرمود، چرا- كه گرد اعتراض نگرديدند- و همگى آن كار را پسنديدند، و خداى سبحانه گفت

«ماده شتر را پى كردند و سرانجام پشيمان شدند» و ديرى نپاييد كه زمينشان بانگى كرد و فرو رفت، چنان كه آهن تفت در زمين سخت». [٤٠] اين فرد منعكس كننده شخصيت حقيقى آن جامعه بود، چه- با عمل خود- از ضمير فاسد آنان خبر مى‌داد، و از عزم سست و اراده فلج شده و فكر گمراه ايشان و نبودن مؤسسات اصلاحى در ميان ايشان، و چنين است در آن هنگام كه بر هر مجتمعى احكام سلبى و منفى حكومت مى‌كند، كه اين حكومت در يك رهبرى گمراه و طاغى و نظام سياسى منحرف متجلى مى‌شود، و عاقبت بد تنها به خود ستمكاران نمى‌رسد، بلكه شامل حال همه افراد آن مى‌شود، و امكان آن هست كه آن فرد شقى و سنگدل از آن جهت دست و پاى ماده شتر را بريده باشد كه به آرزوى رياست خود دسترس پيدا كند، و با عمل خود وارد معامله مستقيمى با مترفان و مستكبران شود، و با جامعه به صورتى غير مستقيم، چه آنان به عمل او خشنودى نشان دادند و او را از انجام دادن آن باز نداشتند.

فَتَعاطى‌ «پس خود را آماده ساخت.» شايد معنى آن باشد كه آماده انجام دادن اين جريمه و گناه شد، و وسايل را فراهم آورد، و محيط را براى آن آماده ساخت، و از اين كلمه چنان برمى‌آيد كه اين جريمه به سرعت صورت نگرفت، و نيازمند به مشاوره بود، و طبيعت بيشتر