المسائل الناصريات
(١)
٥ ص
(٢)
٧ ص
(٣)
١٣ ص
(٤)
١٤ ص
(٥)
١٥ ص
(٦)
١٨ ص
(٧)
٢١ ص
(٨)
٢٥ ص
(٩)
٣٠ ص
(١٠)
٣٦ ص
(١١)
٣٧ ص
(١٢)
٣٨ ص
(١٣)
٤٨ ص
(١٤)
٦١ ص
(١٥)
٦٥ ص
(١٦)
٦٧ ص
(١٧)
٦٨ ص
(١٨)
٧٢ ص
(١٩)
٧٣ ص
(٢٠)
٧٤ ص
(٢١)
٧٧ ص
(٢٢)
٨٠ ص
(٢٣)
٨١ ص
(٢٤)
٨١ ص
(٢٥)
٨٤ ص
(٢٦)
٨٥ ص
(٢٧)
٨٦ ص
(٢٨)
٨٨ ص
(٢٩)
٩١ ص
(٣٠)
٩٤ ص
(٣١)
٩٥ ص
(٣٢)
٩٦ ص
(٣٣)
٩٩ ص
(٣٤)
١٠٠ ص
(٣٥)
١٠١ ص
(٣٦)
١٠٣ ص
(٣٧)
١٠٥ ص
(٣٨)
١٠٧ ص
(٣٩)
١٠٨ ص
(٤٠)
١١١ ص
(٤١)
١١٣ ص
(٤٢)
١١٦ ص
(٤٣)
١١٦ ص
(٤٤)
١١٨ ص
(٤٥)
١١٩ ص
(٤٦)
١٢٠ ص
(٤٧)
١٢٥ ص
(٤٨)
١٢٦ ص
(٤٩)
١٢٩ ص
(٥٠)
١٣٢ ص
(٥١)
١٣٦ ص
(٥٢)
١٣٨ ص
(٥٣)
١٣٨ ص
(٥٤)
١٤٠ ص
(٥٥)
١٤١ ص
(٥٦)
١٤٣ ص
(٥٧)
١٤٥ ص
(٥٨)
١٤٦ ص
(٥٩)
١٤٧ ص
(٦٠)
١٤٧ ص
(٦١)
١٤٩ ص
(٦٢)
١٥١ ص
(٦٣)
١٥١ ص
(٦٤)
١٥٤ ص
(٦٥)
١٥٥ ص
(٦٦)
١٥٦ ص
(٦٧)
١٥٧ ص
(٦٨)
١٥٨ ص
(٦٩)
١٦٠ ص
(٧٠)
١٦١ ص
(٧١)
١٦٢ ص
(٧٢)
١٦٤ ص
(٧٣)
١٦٤ ص
(٧٤)
١٦٦ ص
(٧٥)
١٦٨ ص
(٧٦)
١٦٩ ص
(٧٧)
١٧١ ص
(٧٨)
١٧١ ص
(٧٩)
١٧٣ ص
(٨٠)
١٧٥ ص
(٨١)
١٧٧ ص
(٨٢)
١٧٩ ص
(٨٣)
١٨٠ ص
(٨٤)
١٨٢ ص
(٨٥)
١٨٣ ص
(٨٦)
١٨٤ ص
(٨٧)
١٨٧ ص
(٨٨)
١٨٩ ص
(٨٩)
١٩٣ ص
(٩٠)
١٩٥ ص
(٩١)
١٩٧ ص
(٩٢)
١٩٨ ص
(٩٣)
١٩٩ ص
(٩٤)
٢٠٠ ص
(٩٥)
٢٠١ ص
(٩٦)
٢٠٢ ص
(٩٧)
٢٠٥ ص
(٩٨)
٢٠٨ ص
(٩٩)
٢١٣ ص
(١٠٠)
٢١٦ ص
(١٠١)
٢١٨ ص
(١٠٢)
٢٢١ ص
(١٠٣)
٢٢٣ ص
(١٠٤)
٢٢٤ ص
(١٠٥)
٢٢٥ ص
(١٠٦)
٢٢٧ ص
(١٠٧)
٢٢٨ ص
(١٠٨)
٢٣٠ ص
(١٠٩)
٢٣٢ ص
(١١٠)
٢٣٤ ص
(١١١)
٢٣٩ ص
(١١٢)
٢٤١ ص
(١١٣)
٢٤٢ ص
(١١٤)
٢٤٤ ص
(١١٥)
٢٤٥ ص
(١١٦)
٢٤٧ ص
(١١٧)
٢٤٨ ص
(١١٨)
٢٤٩ ص
(١١٩)
٢٥١ ص
(١٢٠)
٢٥١ ص
(١٢١)
٢٥٣ ص
(١٢٢)
٢٥٥ ص
(١٢٣)
٢٥٦ ص
(١٢٤)
٢٥٨ ص
(١٢٥)
٢٦٠ ص
(١٢٦)
٢٦٢ ص
(١٢٧)
٢٦٤ ص
(١٢٨)
٢٦٦ ص
(١٢٩)
٢٦٧ ص
(١٣٠)
٢٦٨ ص
(١٣١)
٢٧١ ص
(١٣٢)
٢٧٣ ص
(١٣٣)
٢٧٤ ص
(١٣٤)
٢٧٥ ص
(١٣٥)
٢٧٧ ص
(١٣٦)
٢٧٧ ص
(١٣٧)
٢٧٩ ص
(١٣٨)
٢٨٠ ص
(١٣٩)
٢٨١ ص
(١٤٠)
٢٨٣ ص
(١٤١)
٢٨٧ ص
(١٤٢)
٢٨٨ ص
(١٤٣)
٢٨٩ ص
(١٤٤)
٢٩١ ص
(١٤٥)
٢٩١ ص
(١٤٦)
٢٩٢ ص
(١٤٧)
٢٩٤ ص
(١٤٨)
٢٩٦ ص
(١٤٩)
٢٩٧ ص
(١٥٠)
٢٩٧ ص
(١٥١)
٢٩٧ ص
(١٥٢)
٢٩٩ ص
(١٥٣)
٣٠٠ ص
(١٥٤)
٣٠١ ص
(١٥٥)
٣٠١ ص
(١٥٦)
٣٠٥ ص
(١٥٧)
٣٠٦ ص
(١٥٨)
٣٠٧ ص
(١٥٩)
٣٠٨ ص
(١٦٠)
٣٠٩ ص
(١٦١)
٣١٠ ص
(١٦٢)
٣١١ ص
(١٦٣)
٣١٢ ص
(١٦٤)
٣١٢ ص
(١٦٥)
٣١٣ ص
(١٦٦)
٣١٤ ص
(١٦٧)
٣١٥ ص
(١٦٨)
٣١٧ ص
(١٦٩)
٣١٨ ص
(١٧٠)
٣١٩ ص
(١٧١)
٣٢٤ ص
(١٧٢)
٣٢٤ ص
(١٧٣)
٣٢٧ ص
(١٧٤)
٣٣٠ ص
(١٧٥)
٣٣٢ ص
(١٧٦)
٣٣٤ ص
(١٧٧)
٣٣٤ ص
(١٧٨)
٣٣٧ ص
(١٧٩)
٣٣٨ ص
(١٨٠)
٣٣٩ ص
(١٨١)
٣٤١ ص
(١٨٢)
٣٤٣ ص
(١٨٣)
٣٤٨ ص
(١٨٤)
٣٤٨ ص
(١٨٥)
٣٤٩ ص
(١٨٦)
٣٥١ ص
(١٨٧)
٣٥٢ ص
(١٨٨)
٣٥٣ ص
(١٨٩)
٣٥٥ ص
(١٩٠)
٣٥٥ ص
(١٩١)
٣٥٩ ص
(١٩٢)
٣٦١ ص
(١٩٣)
٣٦٣ ص
(١٩٤)
٣٦٥ ص
(١٩٥)
٣٦٥ ص
(١٩٦)
٣٦٧ ص
(١٩٧)
٣٦٩ ص
(١٩٨)
٣٧١ ص
(١٩٩)
٣٧٣ ص
(٢٠٠)
٣٧٥ ص
(٢٠١)
٣٧٧ ص
(٢٠٢)
٣٧٨ ص
(٢٠٣)
٣٧٩ ص
(٢٠٤)
٣٧٩ ص
(٢٠٥)
٣٨٣ ص
(٢٠٦)
٣٨٥ ص
(٢٠٧)
٣٨٥ ص
(٢٠٨)
٣٨٥ ص
(٢٠٩)
٣٨٨ ص
(٢١٠)
٣٨٩ ص
(٢١١)
٣٩١ ص
(٢١٢)
٣٩٢ ص
(٢١٣)
٣٩٣ ص
(٢١٤)
٣٩٥ ص
(٢١٥)
٣٩٧ ص
(٢١٦)
٣٩٧ ص
(٢١٧)
٤٠١ ص
(٢١٨)
٤٠١ ص
(٢١٩)
٤١١ ص
(٢٢٠)
٤١٢ ص
(٢٢١)
٤١٤ ص
(٢٢٢)
٤١٧ ص
(٢٢٣)
٤١٧ ص
(٢٢٤)
٤٢١ ص
(٢٢٥)
٤٢١ ص
(٢٢٦)
٤٢٥ ص
(٢٢٧)
٤٢٧ ص
(٢٢٨)
٤٣٣ ص
(٢٢٩)
٤٣٣ ص
(٢٣٠)
٤٣٦ ص
(٢٣١)
٤٣٨ ص
(٢٣٢)
٤٣٩ ص
(٢٣٣)
٤٤٠ ص
(٢٣٤)
٤٤٠ ص
(٢٣٥)
٤٤٢ ص
(٢٣٦)
٤٤٣ ص
(٢٣٧)
٤٤٥ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص

المسائل الناصريات - السيد الشريف المرتضي - الصفحة ٤٠٧

و أما ما أخر ففريضة البنات و الأخوات لهن النصف و الثلثان، فإذا أزالتهن الفرائض عن ذلك لم يكن لهن إلا ما يبقى، فإذا أجمع ما قدم الله و ما أخر بدئ بمن قدم الله فأعطي حقه كاملا، فإن بقي شي‌ء كان لمن أخر، و إن لم يبق شي‌ء فلا شي‌ء له.

فقال له زفر: فما منعك أن تشير بهذا الرأي على عمر؟

فقال: هبته و الله [١].

فأما ما يتعلق به المخالفون، من تشبيه مسائل العول بمن مات و عليه لجماعة مبالغ من المال مختلفة، و ما يخلفه من المال يضيق عن جميع حقوقهم، فإنه لا خلاف في أن كل واحد من الغرماء يضرب بسهمه في التركة على قدر مبلغ حقه، فإنه لا يدخل النقصان على بعضهم دون بعض.

فالجواب عنه: أن الغرماء بخلاف أهل السهام في الميراث، لأن الغرماء لهم مال معين على الميت، فإن اتسعت التركة للكل يستوفى، و إن ضاقت عنه فالمال الموجود بينهم على قدر سهامهم، بخلافه، و هذه سنة جاهلية، لأنهم كانوا يورثون الرجال دون النساء، و قال الله تعالى وَ أُولُوا الْأَرْحٰامِ بَعْضُهُمْ أَوْلىٰ بِبَعْضٍ فِي كِتٰابِ اللّٰهِ [٢] فبين أن الميراث يستحق بقربى الرحم، و لم يخص النساء دون الرجال.

فإن عولوا في مذهبهم هذا الذي نحن في الكلام عليه على الخبر المروي عن ابن عباس، عن النبي صلى الله عليه و آله و سلم أنه قال: «يقسم المال على أهل الفرائض، فما تركت فلأولى ذكر قرب» [٣].


[١] السنن الكبرى للبيهقي ٦: ٢٥٣، أحكام القرآن للجصاص ٣: ٢٢، الكافي ٧: ٧٩- ٣، تهذيب الأحكام ٩: ٢٤٨- ٩٥٣، من لا يحضره الفقيه ٤: ١٨٧- ٦٥٦.

[٢] سورة الأنفال، الآية: ٧٥.

[٣] صحيح مسلم ٣: ١٢٣٤- ٤، سنن أبي داود ٣: ١٢٢- ٢٨٩٨، جامع الأصول ٩: ٦٢٤- ٧٤٢١، كنز العمال ١١: ٤- ٣٠٣٧٣، بتغيير يسير في بعض ألفاظه.