شرح المقاصد
(١)
٥ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٧ ص
(٥)
١٠ ص
(٦)
١١ ص
(٧)
١٤ ص
(٨)
١٩ ص
(٩)
٢٤ ص
(١٠)
٢٥ ص
(١١)
٢٧ ص
(١٢)
٢٨ ص
(١٣)
٢٩ ص
(١٤)
٣١ ص
(١٥)
٣٧ ص
(١٦)
٤٠ ص
(١٧)
٤٤ ص
(١٨)
٤٦ ص
(١٩)
٤٨ ص
(٢٠)
٥٠ ص
(٢١)
٥٢ ص
(٢٢)
٥٣ ص
(٢٣)
٥٩ ص
(٢٤)
٦١ ص
(٢٥)
٦٢ ص
(٢٦)
٦٣ ص
(٢٧)
٦٣ ص
(٢٨)
٦٤ ص
(٢٩)
٦٥ ص
(٣٠)
٦٧ ص
(٣١)
٧٥ ص
(٣٢)
٧٧ ص
(٣٣)
٨٠ ص
(٣٤)
٨١ ص
(٣٥)
٨٣ ص
(٣٦)
٨٤ ص
(٣٧)
٨٦ ص
(٣٨)
٨٧ ص
(٣٩)
٩٠ ص
(٤٠)
٩١ ص
(٤١)
٩٢ ص
(٤٢)
٩٨ ص
(٤٣)
١٠٤ ص
(٤٤)
١٠٦ ص
(٤٥)
١١١ ص
(٤٦)
١١٤ ص
(٤٧)
١١٤ ص
(٤٨)
١٢٠ ص
(٤٩)
١٢٤ ص
(٥٠)
١٢٥ ص
(٥١)
١٢٦ ص
(٥٢)
١٢٧ ص
(٥٣)
١٢٩ ص
(٥٤)
١٣٢ ص
(٥٥)
١٣٧ ص
(٥٦)
١٣٩ ص
(٥٧)
١٤١ ص
(٥٨)
١٤٥ ص
(٥٩)
١٤٩ ص
(٦٠)
١٥٠ ص
(٦١)
١٥٣ ص
(٦٢)
١٥٧ ص
(٦٣)
١٦٠ ص
(٦٤)
١٦٧ ص
(٦٥)
١٦٩ ص
(٦٦)
١٧٤ ص
(٦٧)
١٧٦ ص
(٦٨)
١٧٩ ص
(٦٩)
١٨٤ ص
(٧٠)
١٨٧ ص
(٧١)
١٩٠ ص
(٧٢)
١٩٦ ص
(٧٣)
١٩٨ ص
(٧٤)
٢٠٠ ص
(٧٥)
٢٠٤ ص
(٧٦)
٢١٩ ص
(٧٧)
٢٢٣ ص
(٧٨)
٢٢٧ ص
(٧٩)
٢٢٩ ص
(٨٠)
٢٣٧ ص
(٨١)
٢٤٩ ص
(٨٢)
٢٥١ ص
(٨٣)
٢٥١ ص
(٨٤)
٢٥٦ ص
(٨٥)
٢٥٩ ص
(٨٦)
٢٦١ ص
(٨٧)
٢٦٣ ص
(٨٨)
٢٦٤ ص
(٨٩)
٢٦٥ ص
(٩٠)
٢٦٦ ص
(٩١)
٢٦٨ ص
(٩٢)
٢٧١ ص
(٩٣)
٢٧٣ ص
(٩٤)
٢٧٦ ص
(٩٥)
٢٧٩ ص
(٩٦)
٢٨٠ ص
(٩٧)
٢٨٢ ص
(٩٨)
٢٨٣ ص
(٩٩)
٢٨٤ ص
(١٠٠)
٢٨٥ ص
(١٠١)
٢٨٦ ص
(١٠٢)
٢٨٨ ص
(١٠٣)
٢٨٩ ص
(١٠٤)
٢٩١ ص
(١٠٥)
٢٩٢ ص
(١٠٦)
٢٩٤ ص
(١٠٧)
٢٩٦ ص
(١٠٨)
٢٩٩ ص
(١٠٩)
٣٠١ ص
(١١٠)
٣٠٢ ص
(١١١)
٣٠٨ ص
(١١٢)
٣١١ ص
(١١٣)
٣١٥ ص
(١١٤)
٣١٧ ص
(١١٥)
٣٢٠ ص
(١١٦)
٣٢٣ ص
(١١٧)
٣٢٥ ص
(١١٨)
٣٢٨ ص
(١١٩)
٣٣٠ ص
(١٢٠)
٣٣٢ ص
(١٢١)
٣٣٥ ص
(١٢٢)
٣٣٧ ص
(١٢٣)
٣٤١ ص
(١٢٤)
٣٤٥ ص
(١٢٥)
٣٤٧ ص
(١٢٦)
٣٥٣ ص
(١٢٧)
٣٦١ ص
(١٢٨)
٣٧٤ ص
(١٢٩)
٣٧٩ ص
(١٣٠)
٣٨١ ص
(١٣١)
٣٨٣ ص
(١٣٢)
٣٨٥ ص
(١٣٣)
٣٨٦ ص
(١٣٤)
٣٨٩ ص
(١٣٥)
٣٩٣ ص
(١٣٦)
٣٩٥ ص
(١٣٧)
٣٩٥ ص
(١٣٨)
٣٩٧ ص
(١٣٩)
٤٠١ ص
(١٤٠)
٤٠٤ ص
(١٤١)
٤٠٧ ص
(١٤٢)
٤٠٩ ص
(١٤٣)
٤٠٩ ص
(١٤٤)
٤٠٩ ص
(١٤٥)
٤١٤ ص
(١٤٦)
٤٣٢ ص
(١٤٧)
٤٤٥ ص
(١٤٨)
٤٥٠ ص
(١٤٩)
٤٥٦ ص
(١٥٠)
٤٥٧ ص
(١٥١)
٤٦١ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص

شرح المقاصد - التفتازاني، سعد الدين - الصفحة ٤١٨

في نفسه كما هو عند الحس‌ [١]، فإنه ربما يختص كل جسم بمقدار معين لا ينقل عنه، و بهذا يندفع ما ذكره الإمام من أنه لا حاجة في ذلك إلى إثبات الهيولى بل يأتي على رأي من يجعل المقدار زائدا على الجسم عرضا قائما به سواء كان هو بسيطا أو مركبا من الهيولى و الصورة لأن نسبته إلى جميع المقادير على السوية كالهيولى و لأنه إذا كان بسيطا كان الجزء و الكل متساويين في الطبيعة، و الحقيقة فجاز اتصاف كل منهما بمقدار الآخر ما لم يمنع مانع، و انتقال الجزء إلى مقدار الكل تخلخل و عكسه تكاثف. نعم لا بد في ذلك من أن يصير الجزء منفصلا إذ مع كونه جزءا يمتنع أن يكون على مقدار الكل ضرورة [٢]. و أما الاعتراض بأنه لو جاز ذلك لجاز أن تصير القطرة [٣] على مقدار البحر و بالعكس.

فجوابه بعد تسليم استحالة ذلك أن انتقال الجسم عن مقداره يكون لا محالة بقاسر فجاز أن يكون للقسر حد معين لا يمكن تجاوزه، كما جاز على القول بالهيولى أن يكون لكل مادة خط من المقدار لا يتجاوزه.

و بالجملة فالمقصود بيان إمكان التخلخل و التكاثف، و هو لا ينافي الامتناع في بعض الصور لمانع على أن اشتراط الانفصال في إمكان انتقال الجزء إلى مقدار الكل محل نظر دقيق.

و قد يستدل على الوقوع بأن الماء إذا انجمد يصغر مقداره و هو تكاثف و الجمد إذا ذاب يعظم مقداره، و هو تخلخل، و بأن القارورة إذا مصت خرج منها هواء كثير، فلو لم يتخلخل الباقي لزم الخلاء، و إذا نفخت فيها دخلها هواء كثير، فلو لم يتكاثف لزم التداخل، أعني اشتغال حيز واحد بجسمين و هو ضروري الاستحالة.

قال: و قد يقال:


[١] في (أ) الحسن بدلا من (الحس).

[٢] في (ب) صورة بدلا من (ضرورة).

[٣] في (أ) الفطرة بدلا من (القطرة).