مهدي الامم (عجل الله تعالى فرجه)
(١)
٥ ص
(٢)
٩ ص
(٣)
٦٣ ص
(٤)
٦٣ ص
(٥)
٦٤ ص
(٦)
٧٦ ص
(٧)
٨٠ ص
(٨)
٨٢ ص
(٩)
١٢٥ ص
(١٠)
١٢٥ ص
(١١)
١٢٦ ص
(١٢)
١٢٦ ص
(١٣)
١٢٦ ص
(١٤)
١٢٦ ص
(١٥)
١٢٧ ص
(١٦)
١٤٤ ص
(١٧)
١٥٥ ص
(١٨)
١٦٧ ص
(١٩)
١٦٧ ص
(٢٠)
١٦٨ ص
(٢١)
١٧٢ ص
(٢٢)
١٧٣ ص
(٢٣)
١٧٣ ص
(٢٤)
١٨٠ ص
(٢٥)
١٩٨ ص
(٢٦)
٢١٤ ص
(٢٧)
٢٢٠ ص
(٢٨)
٢٢٣ ص
(٢٩)
٢٢٧ ص
(٣٠)
٢٣٤ ص
(٣١)
٢٤٨ ص
(٣٢)
٢٤٩ ص
(٣٣)
٢٥٠ ص
(٣٤)
٢٥١ ص
(٣٥)
٢٥٢ ص
(٣٦)
٢٥٢ ص
(٣٧)
٢٥٢ ص
(٣٨)
٢٥٢ ص
(٣٩)
٢٥٣ ص
(٤٠)
٢٥٣ ص
(٤١)
٢٥٣ ص
(٤٢)
٢٥٤ ص
(٤٣)
٢٥٤ ص
(٤٤)
٢٥٤ ص
(٤٥)
٢٥٥ ص
(٤٦)
٢٥٦ ص
(٤٧)
٢٥٦ ص
(٤٨)
٢٥٧ ص
(٤٩)
٢٧٠ ص
(٥٠)
٢٧٠ ص
(٥١)
٢٧٢ ص
(٥٢)
٢٧٦ ص
(٥٣)
٢٧٨ ص
(٥٤)
٢٧٩ ص
(٥٥)
٢٨١ ص
(٥٦)
٢٨١ ص
(٥٧)
٢٨٢ ص
(٥٨)
٢٨٢ ص
(٥٩)
٢٨٣ ص
(٦٠)
٢٨٨ ص
(٦١)
٢٨٩ ص
(٦٢)
٢٩٢ ص
(٦٣)
٢٩٢ ص
(٦٤)
٢٩٣ ص
(٦٥)
٢٩٤ ص
(٦٦)
٢٩٥ ص
(٦٧)
٢٩٥ ص
(٦٨)
٢٩٧ ص
(٦٩)
٢٩٧ ص
(٧٠)
٢٩٧ ص
(٧١)
٢٩٨ ص
(٧٢)
٢٩٩ ص
(٧٣)
٢٩٩ ص
(٧٤)
٣٠٠ ص
(٧٥)
٣٠١ ص
(٧٦)
٣٠١ ص
(٧٧)
٣٠٥ ص
(٧٨)
٣١١ ص
(٧٩)
٣١١ ص
(٨٠)
٣١٢ ص
(٨١)
٣١٧ ص
(٨٢)
٣١٩ ص
(٨٣)
٣٢٠ ص
(٨٤)
٣٢٠ ص
(٨٥)
٣٢١ ص
(٨٦)
٣٢١ ص
(٨٧)
٣٢٢ ص
(٨٨)
٣٢٢ ص
(٨٩)
٣٢٣ ص
(٩٠)
٣٢٣ ص
(٩١)
٣٣٠ ص
(٩٢)
٣٣١ ص
(٩٣)
٣٣١ ص
(٩٤)
٣٤٧ ص
(٩٥)
٣٤٩ ص
(٩٦)
٣٥٠ ص
(٩٧)
٣٥٣ ص
(٩٨)
٣٥٤ ص
(٩٩)
٣٦٣ ص
(١٠٠)
٣٦٤ ص
(١٠١)
٣٧٣ ص
(١٠٢)
٣٧٧ ص
(١٠٣)
٣٧٨ ص
(١٠٤)
٣٧٩ ص
(١٠٥)
٣٧٩ ص
(١٠٦)
٣٨٢ ص
(١٠٧)
٣٩٢ ص
(١٠٨)
٣٩٣ ص
(١٠٩)
٤٠٣ ص
(١١٠)
٤٠٤ ص
(١١١)
٤٠٤ ص
(١١٢)
٤٠٤ ص
(١١٣)
٤٠٦ ص
(١١٤)
٤٠٧ ص
(١١٥)
٤٠٩ ص
(١١٦)
٤١٣ ص
(١١٧)
٤١٦ ص
(١١٨)
٤١٦ ص
(١١٩)
٤١٧ ص
(١٢٠)
٤١٧ ص
(١٢١)
٤١٨ ص
(١٢٢)
٤١٨ ص
(١٢٣)
٤١٨ ص
(١٢٤)
٤١٩ ص
(١٢٥)
٤٢٠ ص
(١٢٦)
٤٢١ ص
(١٢٧)
٤٢٢ ص
(١٢٨)
٤٢٥ ص
(١٢٩)
٤٢٦ ص
(١٣٠)
٤٣٢ ص
(١٣١)
٤٣٣ ص
(١٣٢)
٤٣٤ ص
(١٣٣)
٤٣٥ ص
(١٣٤)
٤٣٨ ص
(١٣٥)
٤٤١ ص
(١٣٦)
٤٤٣ ص
(١٣٧)
٤٤٥ ص
(١٣٨)
٤٤٥ ص
(١٣٩)
٤٤٦ ص
(١٤٠)
٤٤٧ ص
(١٤١)
٤٤٧ ص
(١٤٢)
٤٥٠ ص
(١٤٣)
٤٥٠ ص
(١٤٤)
٤٥٢ ص
(١٤٥)
٤٦٠ ص
(١٤٦)
٤٧٠ ص
(١٤٧)
٤٧٢ ص
(١٤٨)
٤٩٦ ص
(١٤٩)
٥٢٨ ص
(١٥٠)
٥٣٠ ص
(١٥١)
٥٥٠ ص
(١٥٢)
٥٥١ ص
(١٥٣)
٥٥٢ ص
(١٥٤)
٥٥٣ ص
(١٥٥)
٥٥٦ ص
(١٥٦)
٥٥٩ ص
(١٥٧)
٥٦٠ ص
(١٥٨)
٥٦١ ص
(١٥٩)
٥٦٤ ص
(١٦٠)
٥٦٤ ص
(١٦١)
٥٦٧ ص
(١٦٢)
٥٦٧ ص
(١٦٣)
٥٦٨ ص
(١٦٤)
٥٦٩ ص
(١٦٥)
٥٧٠ ص
(١٦٦)
٥٧١ ص
(١٦٧)
٥٧٣ ص
(١٦٨)
٥٧٤ ص
(١٦٩)
٥٧٤ ص
(١٧٠)
٥٧٥ ص
(١٧١)
٥٧٥ ص
(١٧٢)
٥٧٦ ص
(١٧٣)
٥٧٩ ص
(١٧٤)
٥٨٠ ص
(١٧٥)
٥٨٠ ص
(١٧٦)
٥٨٢ ص
(١٧٧)
٥٨٥ ص
(١٧٨)
٥٨٦ ص
(١٧٩)
٥٨٦ ص
(١٨٠)
٥٨٩ ص
(١٨١)
٥٩٣ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
٦٠٨ ص
٦٠٩ ص
٦١٠ ص
٦١١ ص
٦١٢ ص
٦١٣ ص
٦١٤ ص

مهدي الامم (عجل الله تعالى فرجه) - عبد الله الحسن - الصفحة ١٧٨

قال ابن حجر في شرح النخبة: الجرح مقدم على التعديل، وأطلق ذلك جماعة، ولكن محله إن صدر مبيناً من عارف بأسبابه، لأنه إن كان غير مفسر لم يقدح فيمن ثبتت عدالته، وإن صدر من غير عارف بالأسباب لم يعتبر به أيضاً، فإن خلا المجروح عن التعديل قبل الجرح فيه مجملاً غير مبين السبب إذا صدر عن عارف على المختار[١].

وكذلك نص عليه النووي والسخاوي والسيوطي والسندي وغيرهم[٢]. وحتى لو ثبت الجرح في الراوي فليس كلّ جرح يسقط الرواية بل من الجرح ما هو شديد ويستلزم ترك الرواية، ومنه ما ليس كذلك بل يعتضد الراوي المتصف به بغيره من المعتبرين فيحتج بروايته، فأما الجرح الشديد هو الناشئ في الراوي من قبل كونه متهماً في دينه وعدالته، أو كونه سيء الحفظ جداً فاحش الخطأ، فحينذاك تترك روايته بالمرة،ولا يحتج به ولا يعتبر به!

قال الترمذي: فكلّ من كان متهماً في الحديث بالكذب، أو كان مغفلاً يخطئ الكثير! فالذي اختار أكثر أهل الحديث من الأئمة أنه لا يشتغل بالرواية عنه[٣].

وروى الخطيب بسنده عن ابن مهدي أنه قال: سمعت شعبة، وسئل: من الذي يترك حديثه؟ قال: الذي إذا روى عن المعروفين ما لا يعرفه المعروفون فأكثر طرح حديثه، وإذا روى حديثاً غلطاً مجمعاً عليه فلم يتهم نفسه فيتركه طرح حديثه، وإذا كثر الغلط يترك حديثه، وما كان غير ذلك فاروِ عنه [٤].

إلى أن قال: فابن خلدون كما قال أحمد شاكر: لم يحسن قول المحدثين:


[١] نزهة النظر في توضيح نخبة الفكر: ٧٥.

[٢] الرفع والتكميل: ٥٨.

[٣] العلل للترمذي مع السنن:١٠/ ٤٨٣.

[٤] مسألة الاحتجاج بالشافعي: ٣٨٨ من مجلة البحوث العلمية.