پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٩ - شرح و تفسير نشانههاى پيشوايان عادل و ستمگر

خطاهاى او شد و در حقيقت، آتش خشم مردم را شعله‌ورتر ساخت و سبب قتل عثمان شد و چه بسا اين كار حساب شده بود؛ به اين اميد كه بعد از عثمان، معاويه يا خودش به خلافت برسد.

*** هنگامى كه سخن مولا على عليه السّلام به اين جا رسيد، عثمان سخت متأثر شد و به حضرت عرض كرد: «با مردم سخن بگو و از آنان بخواه به من مهلت دهند تا از حقوق (از دست رفته) آن‌ها رهايى يابم» (فقال له عثمان: كلّم النّاس في أن يؤجّلوني، حتّى أخرج إليهم من مظالمهم).

امام عليه السّلام در پاسخ او سخن جامع و پر معنا و كوتاهى ذكر كرد، فرمود: «آن چه مربوط به مدينه است مهلتى در آن نيست و آن چه مربوط به بيرون مدينه است مهلتش رسيدن دستور تو به آن‌هاست» (فقال عليه السّلام: ما كان بالمدينة فلا أجل فيه، و ما غاب فأجله وصول أمرك إليه).

اشاره به اين كه مهلت، در اين گونه موارد (كه مخصوصا جنبه حادّ دارد و ممكن است منشأ شورش‌هاى عظيمى گردد، معنا ندارد؛ علاوه بر اين كه مهلت گرفتن، معمولا براى تهيه مقدمات است و براى باز گرداندن حقوق مردم به آن‌ها مقدّماتى لازم نيست. آن چه در مدينه است، دستور آن فورا صادر مى‌شود كه از ظالمان بگيرند و به مظلومان بدهند و آن چه در نقاط دور دست است كافى است كه دستور آن صادر شود و با پيك سريع فرستاده شود.

بيان مذكور ممكن است اشاره به اين نكته باشد كه سياست بازان حرفه‌اى هنگامى كه در تنگناها قرار مى‌گيرند براى فرار از زير بار مسئوليت، به دفع الوقت متوسّل مى‌شوند و از طرف مقابل، مهلت مى‌خواهند؛ به اين اميد كه در اين فرصت، آتش جوش و خروش او خاموش گردد يا بتوانند با يك ضربه كارى طرف را از ميدان بيرون كنند؛ امام عليه السّلام جلوى اين كار را با گفتار پر معناى خود مى‌گيرد و عثمان را وادار به تسليم مى‌كند.