تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٤٨٢ - قطب راوندى، عالم پر اثر قرن ششم

فقيه، صالح، و ثقه ستوده‌اند.[١] وى از ابو جعفر محمّد بن على حلبى، امين الإسلام طَبْرِسى، عماد الدين محمّد بن على طبرى و عدّه زيادى از علماى شيعه و اهل سنّت، سماع حديث نموده است.[٢] وى شرح معروفى بر نهج البلاغه‌ با عنوان‌ منهاج البراعة فى شرح نهج البلاغة نگاشته است. اين شرح از همان زمان نگارش، مورد توجّه علما قرار گرفته است. ابن ابى الحديد، شارح مشهور ديگر نهج البلاغه‌، در شرح خود، به گفته‌هاى راوندى استناد نموده است.[٣] مهم‌ترين آثار حديثى راوندى، عبارت است از: قصص الأنبياء،[٤] الخرائج و الجرائح‌،[٥] سلوة الحزين‌،[٦] ضياء الشهاب فى شرح شهاب الأخبار،[٧] رسالة فى أحوال أحاديث أصحابنا،[٨]

[١]. در تأليف اين بخش، از مقاله عالمانه« نهج البلاغة عبر القرون» سيّد عبد العزيز طباطبايى( تراثنا، ش ٣٨- ٣٩، سال ١٤١٥ ق) استفاده شده، گرچه به اصل مصادر نيز مراجعه شده است.

[٢]. فهرست كامل اين رجال و منقولات راوندى از آنها را سيّد عبد العزيز طباطبايى در مقاله پيش‌گفته آورده است( ر. ك: همان، ص ٢٥٧- ٢٦٠؛ الصراط المستقيم، ج ٢، ص ٩٨).

[٣]. براى دستيابى به اطلاعات بيشتر و نُسخ اين كتاب، ر. ك: همان، ص ٢٦١- ٢٦٥.

[٤]. اين كتاب در بيست باب و اكثر روايات آن از آثار شيخ صدوق برگرفته شده است. در مورد نُسخ اين كتاب، ر. ك: همان، ص ٢٦٧ و ٢٦٨. براى دستيابى به گزارشى از شيوخ روايت راوندى در اين اثر، علاوه بر متن كتاب، ر. ك: فهرست نسخ خطّى اهدايى آقاى سيّد محمّد مشكات، ج ٣، بخش ٣، ص ١٤٥٤- ١٤٥٩.

[٥]. اين كتاب در بيان و ذكر معجزات پيامبر و ائمّه اطهار است. اين كتاب، مورد استفاده سديد الدين محمود حمصى رازى( مؤلّف كتاب المنقذ من التقليد، از علماى قرن ششم) است، گرچه سديد الدين به نام كتاب تصريح نكرده است. در مورد نُسخ اين كتاب، ر. ك:« نهج البلاغة عبر القرون»، سيّد عبد العزيز طباطبايى، تراثنا، ش ٣٨- ٣٩، ص ٢٦٨- ٢٧٠.

[٦]. نسخه كهنى از اين كتاب نزد علّامه مجلسى بوده و در تأليف بحار از آن سود جسته است. اين كتاب با عنوان‌دعوات الراوندى به چاپ رسيده و مجموعه‌اى از ادعيه است. براى اطلاع بيشتر، ر. ك: همين كتاب، ص ٥٠٥( ادبيات دعانويسى).

[٧]. در مورد نُسخ اين كتاب، ر. ك:« نهج البلاغه عبر القرون»، سيّد عبد العزيز طباطبايى، تراثنا، ش ٣٨- ٣٩، ص ٢٧٢. در مورد كتاب شهاب الأخبار و شروح نگاشته‌شده بر آن، ر. ك: فهرست نسخ خطّى اهدايى آقاى سيّد محمّد مشكات، ج ٣، بخش ٣، ص ١٣٨٠- ١٣٨٥.

[٨]. اين رساله در حقيقت، شرحى است بر بخش كوتاه، امّا پُر فايده كتاب الاستبصار شيخ طوسى كه مباحث همانندى در علم الحديث در آن مطرح شده است. اصل اين شرح، باقى نمانده و تنها تلخيصى از آن باقى است كه در ميراث حديث شيعه( ج ٥) به چاپ رسيده است.