تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢٦٩ - ١٤ التعجب من أغلاط العامة فى مسألة الإمامة

٩٨٦ ق است.[١] التعجّب‌ در سال ١٣٢٢ ق، همراه با كنز الفوائد، در تهران چاپ سنگى شد.

فارس حسّون در تصحيح كتاب، بر دو نسخه اعتماد كرده است: نسخه‌اى كه در سال ١٣٢٢ ق، در پايان كتاب‌ كنز الفوائد چاپ شده، و نسخه خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى نجفى در مجموعه شماره ٦٧/ ٤ كه به اشتباه در فهرست نسخه‌هاى كتاب‌خانه (ج ٢، ص ٧٨) با عنوان كتاب‌ الطرائف فى معرفة مذاهب الطوائف‌ ابن طاووس حلّى (م ٦٦٤ ق) ياد شده است. سيّد عبد العزيز طباطبائى، اين اشتباه را تصحيح كرده است.[٢] التعجّب من أغلاط العامّة فى الإمامة با همين عنوان،[٣] التعجّب،[٤] التعجّب فى الإمامة[٥] و عجائب الأغلاط،[٦] ياد شده است. آقا بزرگ تهرانى‌ عجائب الأغلاط را به سيّد مرتضى نسبت داده است؛ ولى وى عبارتى را نيز در بيان انگيزه مؤلّف آورده، گوياى آن كه‌ التعجّب من العامّة و عجائب الأغلاط، تكميلى براى كتاب شيخ مفيد به شمار مى‌آيند. از اين عبارت، چنين بر مى‌آيد كه اين دو عنوان، نام يك كتاب است و گويا صاحب‌ الذريعة درباره مؤلّف آن، ترديد داشته است.

به هر حال، انتساب‌ التعجّب‌ به كراجكى، معروف است و اين كتاب از مصادر برخى كتاب‌هاى حديثى و كلامى است.[٧] موضوع كتاب، بيان تناقضات عامّه در مسئله امامت است. مؤلّف با استناد به قرآن، روايات، تاريخ و عقل، به بيان اشتباهات و

[١]. تراثنا، ش ٤٤، ص ٣٨٣؛ التعجّب، ص ١٦، مقدّمه محقّق.

[٢]. التعجّب، مقدّمه محقّق، ص ٢٣، ٢٤.

[٣].« مكتبة العلّامة الكراجكى»، السيّد عبد العزيز الطباطبائى، تراثنا، ش ٤٤، ص ٣٨٣؛ بحار الأنوار، ج ١، ص ١٨، ٣٥؛ خاتمة مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ١٣١؛ الذريعة، ج ٤، ص ٢١٠.

[٤]. فهرست منتجب الدين، ص ١٠٠.

[٥]. معالم العلماء، ص ١١٩.

[٦]. الذريعة، ج ٢، ص ٢١٦؛ ج ١٥، ص ٢١٨.

[٧]. بحار الأنوار، همان جا؛ فرحة الغرى، ص ٥٤.