تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ١٤٠ - تأليفات

المصنّفات‌، ٢. فهرس الاصول،[١] ٣. كتاب‌ التاريخ،[٢] ٤. الضعفاء.[٣]

علّامه حلّى (م ٧٢٦ ق) دو كتاب را بدون عنوان، براى وى ذكر كرده كه گويا يكى در باره ضعفا و ديگرى در باره ممدوحين بوده است.[٤] به دو قرينه، برخى اين گمان‌اند كه ابن غضائرى، چهار كتاب در رجال و كتاب‌شناسى داشته است:[٥] قرينه نخست، اين گزارش شيخ طوسى است كه بعضى از وارثان ابن غضائرى، كتاب‌هاى وى- از جمله، دو كتاب فهرست مصنّفات و اصول وى- را از بين بردند؛[٦] و قرينه دوم، ظاهر كلام علّامه حلّى كه گوياى تعلّق دو كتاب در ضعفا و ممدوحين، براى اوست.[٧] برخى هم با نفى كتابى درباره ممدوحين، سه كتاب به وى نسبت داده‌اند.[٨] گروهى ديگر، گزارش شيخ طوسى را در باره تلف شدن دو كتاب ابن غضائرى، نپذيرفته‌اند- چراكه از عبارت: «به گزارشِ فردى ناشناخته ...»، ترديد وى آشكار مى‌شود- و از آن‌جا كه علّامه حلّى نيز تنها از دو كتاب ابن غضائرى نقل كرده و مى‌توان حدس زد كه دو كتاب ياد شده، تا سده هشتم باقى بوده و علّامه آن دو را در اختيار داشته، نتيجه گرفته‌اند كه ابن غضائرى، اثرى در كتاب‌شناسى نداشته و تنها دو كتاب در رجال داشته است.[٩] به قرينه كلام شيخ طوسى و ظاهر عبارت علّامه حلّى- كه نشان دهنده نقل وى از دو كتاب ابن غضائرى با دو رويكرد مختلف است-، انتساب چهار كتاب رجالى به‌

[١]. الفهرست، طوسى، ص ٣١- ٣٢.

[٢]. رجال النجاشى، ص ٧٧.

[٣]. الرجال، ابن غضائرى، همان‌جا؛ التحرير الطاووسى، ص ٤- ٥؛ رجال ابن داوود، ص ٢٥- ٢٦.

[٤]. خلاصة الأقوال، ص ٣٧٧، ص ٤١٤.

[٥]. نقد الرجال، ج ٢، ص ٩٨؛ الرجال، ابن غضائرى، ص ١٣- ١٤، مقدمه محقق.

[٦]. الفهرست، طوسى، همان جا.

[٧]. خلاصة الأقوال، همان جا.

[٨]. مجمع الرجال، ج ١، ص ١١.

[٩]. الفوائد الرجالية، ج ٢، ص ٤٩.