تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٧٧ - ١٥ عياشى سمرقندى(م ٣٢٠ - ٣٢٩ ق)

تأليفات‌

سه كتاب در زمينه كلام و فقه، به ابن خزّاز، نسبت داده شده است.

اثر چاپى: ١. كفاية الأثر في النص على الأئمّة الإثنى عشر.

اثر ناياب: ٢. الإيضاح فى اصول الدين على مذهب أهل البيت عليهم السلام‌، كه با عنوان‌ الإيضاح فى الاعتقاد نيز ذكر شده است.[١] اثر نايابى كه در منابع بعدى انعكاس يافته است: ٣. الأحكام الشرعية على مذهب الإمامية. گويا اين كتاب، همان‌ الأحكام الشيعية است كه در اختيار محمّد باقر مجلسى (م ١١١١ ق) بوده و وى روايتى را در باره دفن شبانه حضرت فاطمه عليها السلام به دست امام على عليه السلام، از آن نقل كرده است.[٢]

١٥. عيّاشى سمرقندى (م ٣٢٠- ٣٢٩ ق)

محمّد بن مسعود بن عيّاش سمرقندى، مكنّا به ابو النضر و معروف به عيّاشى؛ محدّث، مفسّر، فقيه و رجالى. سال وفات او معلوم نيست. به قرينه آن‌كه وى دوست و استاد ابو عمرو كشّى (م ٣٢٩ ق) و معاصر ابو جعفر كلينى (م ٣٢٩ ق) بوده، شايد فوت او بين ٣٢٠ تا ٣٢٩ ق، اتفاق افتاده باشد.[٣] عيّاشى به پيروى از پدر، بر مذهب اهل سنّت بود و در اين مدّت، از مشايخ حديث اهل سنّت فراوان استفاده كرد.[٤] او در جوانى، به تشيّع گرويد و از مشايخ حديث كوفه، بغداد و قم حديث شنيد.[٥] عيّاشى را صادق، موثّق و از چهرهاى برجسته اماميه‌[٦] جليل القدر، واسع الأخبار، بصير و آگاه به روايات خوانده‌اند؛[٧] اگرچه از ضعفا نيز بسيار روايت‌

[١]. معالم العلماء، ص ١٠٦.

[٢]. بحار الأنوار، ج ٤٣، ص ١٨٤.

[٣]. هدية العارفين، ج ٢، ص ٣٢؛ كتاب‌خانه ابن طاووس، ص ٥٤٥؛ معجم المؤلّفين، ج ١٢، ص ٢٠.

[٤]. رجال النجاشى، ص ٣٥٠.

[٥]. همان، ص ٣٥١؛ معجم رجال الحديث، ج ١٨، ص ٢٤٢.

[٦]. رجال النجاشى، ص ٣٥١.

[٧]. الفهرست، طوسى، ص ٢١١.