تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٥٥ - ٣ على بن ابراهيم قمى(م ح ٣٠٧ - ٣٢٧ ق)

نجاشى و فهرست‌ طوسى قرار دارد.[١] وى در قم، جايگاه والايى داشت و به فراوانىِ دانش و ادب و فضل، شناخته مى‌شد. با اين حال، در كار حديث، اهل تساهل و تعليق اسانيد با اجازات بود و در فهرست روايات او، اغلاط فراوانى وجود داشت.[٢]

تأليفات‌

همه آثار ابن بطّه قمى، ناياب‌اند. از آن جمله: ١. كتابى با عنوان‌ اسامى حروف از يك تا چهل‌ ٢. قرب الإسناد، ٣. تفسير أسماء اللَّه.[٣]

٣. على بن ابراهيم قمى (م ح ٣٠٧- ٣٢٧ ق)

على بن ابراهيم بن هاشم، مكنّا به ابو الحسن قمى؛ محدَّث، فقيه و مفسّر. سال وفات او، دانسته نيست. به گزارشى كه حمزة بن محمّد بن احمد بن جعفر در سال ٣٣٩ ق، در قم نوشته، على بن ابراهيم بن هاشم در سال ٣٠٧ ق، براى وى كتابت كرده بوده است. پس على بن ابراهيم در سال ٣٠٧ زنده بوده است.[٤] على بن ابراهيم، فقيهى عالم،[٥] قابل اعتماد در حديث، دقيق در ثبت، معتمَد و راستْ كيش بود.[٦] ابو محمّد حسن بن حمزه علوى طبرى، على بن بابويه قمى، محمّد بن حسن بن وليد، حمزة بن محمّد علوى، محمّد بن على ماجيلويه و ابو جعفر كلينى، از او روايت كرده‌اند.[٧] مهم‌ترين شيخ حديث او، پدرش ابراهيم بن هاشم بود.[٨]

[١]. همان، ص ٢٣، ٢٩، ٣٧؛ الفهرست، طوسى، ص ٤٢، ٤٣، ٥٢، ٥٣ و ٥٦.

[٢]. رجال النجاشى، ص ٣٧٢؛ خلاصة الأقوال، ص ٢٦٤.

[٣]. رجال النجاشى، ص ٣٧٢- ٣٧٣.

[٤]. عيون أخبار الرضا عليه السلام، ج ١، ص ١٧٠.

[٥]. الفهرست، ابن نديم، ص ٢٧٧.

[٦]. رجال النجاشى، ص ٢٦٠.

[٧]. همان جا؛ الفهرست، طوسى، ص ١٥٢- ١٥٣؛ نقد الرجال، ج ٣، ص ٢١٨؛ الذريعة، ج ٤، ص ٣٠٢.

[٨]. تفسير القمى، ج ١، ص ٨، مقدّمه مصحّح.