تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٥٢٤ - ابن ابى طى حلبى و كتاب«الحاوى فى رجال الشيعة الإمامية»

دانسته‌هاى ديگر ما درباره شيوخ ابن ابى طى، گفته‌هاى وى در شرح حال برخى از افرادى است كه وى شرح حال آنها را در كتاب‌ الحاوى‌ نقل كرده است. مهم‌ترين اين افراد، تاج العلى اشرف بن اعز (/ اغر) است. ابن ابى طى در شرح حال تاج العلى نوشته است:

هو شيخنا العلّامة الحافظ النسابة الواعظ الشاعر. قدم علينا و صحبته و قرأت عليه‌ نهج البلاغة و كثيراً من شعره، و أخبرنى أنّه ولد بالرملة فى غرّة المحرّم سنة ٤٨٢ و عاش ١٢٨ سنة ... و أخبرنى أنّه صنّف كتاب‌ نكت الأنباء فى مجلّدين، و كتاب‌ جنّة الناظر و جنّة المناظر خمس مجلّدات فى تفسير مئة آيات و مئة الحديث و كتاباً فى تحقيق غيبة المنتظر، و ما جاء فيها عن النبىّ صلى الله عليه و آله و عن الأئمّة و وجوب الإيمان بها، و شرح‌ القصيدة البائيّة للسيّد الحميرى و غير ذلك. فسألته أن يأذن لى فى نسخ هذه الكتب و قراءته، فاعتذر بالتقيّة ....[١]

كتاب ابن ابى طى، علاوه بر اطلاعاتى كه درباره تشيّع در حلّه و حلب در اختيار ما قرار مى‌دهد، حاوى نكاتى در مورد ديگر مراكز شيعى نيز هست. به عنوان مثال، همو ضمن معرفى اسد بن على حلبى (م ٥٣٤ ق) كه وى را عموى پدرش خوانده، به اين نكته اشاره كرده كه وى كتابى در فضايل اهل بيت و نقضى بر كتاب‌ العثمانيّة ى جاحظ نگاشته و در قم درگذشته است. عبارت ابن ابى طى چنين است:

وُلِد سنة ٤٨٥ و حفظ القرآن و هو ابن سبع، و قرأ القراءات بالروايات، و تعلّم الاصول على مذهب الإماميّة، و طاب له العلم فسافر و صنّف فضائل أهل‌

[١]. تاريخ الإسلام( ٦٠١- ٦١٠)، ص ٣٦٣ و ٣٦٤؛ الوافى بالوفيات، ج ١٠، ص ٣٧٣؛ نكت الهميان فى نكت العميان، ص ١٢٠؛ لسان الميزان، ج ١، ص ٦٩٥. نيز، ر. ك: در دانش‌نامه جهان اسلام، مدخل« تاج العلى»( به قلم مرتضى دهقان). تاج العلى، مسند ترمذى را در مكّه نزد ابو الفتح كروخى به سماع دريافت كرده و از ابن فضلان طرطوسى و اسامة بن مرشد بن منقذ نيز سماع حديث نموده است. همچنين، ر. ك: معجم أعلام الشيعة، ج ١، ص ١٠٥- ١١٠.