تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٤٩ - ٣ نوادرنگارى

استثنايى دانسته‌اند.[١] محدّث نورى (م ١٣٣٢ ق) متذكّر شده كه ابواب «نوادر» و «زيادات»، به مثابه مستدرك براى ساير ابواب كتاب اصل است. باب نوادر كتاب‌ كامل الزيارات‌، نوادر كتاب من لا يحضره الفقيه‌، باب زيادات‌ المقنعة، و باب نوادر و زيادات‌ تهذيب الأحكام‌، اين گونه‌اند. ابن قولِويْه، شيخ صدوق، شيخ مفيد و شيخ طوسى، احاديث مناسبى را كه پس از پايان يافتن چينش ابواب كتاب، پيدا كرده‌اند، در باب زيادات يا نوادر آورده‌اند.[٢] كتاب نوادر، گاه به عنوان بخش پايانى يك كتاب و گاه در چهره كتابى مستقل، مطرح شده و نام آن نيز به هر دو صورت مطلق و مضاف، به كار رفته است. آقا بزرگ تهرانى در ميان آثار بزرگان شيعه، نزديك به دويست كتاب نوادر را نام كرده است.[٣] نمونه‌اى از اين كتاب‌ها را چنين مى‌توان نام برد:

١. نوادر احمد بن ادريس بن احمد اشعرى قمى (م ٣٠٦ ق)؛

٢. نوادر احمد بن داوود بن على قمى (م ٣٦٨ ق)؛

٣. نوادر جعفر بن حسين بن شهريار قمى (م ٣٤٠ ق)؛

٤. نوادر جعفر بن محمّد بن قولَوَيه (م ٣٦٨ ق)؛

٥ و ٦. نوادر و نوادر الفقه‌ حسين بن عبيد اللَّه بن غضائرى (م ٤١١ ق)؛

٧. نوادر حميد بن زياد (م ٣١٠ ق)؛

٨. نوادر محمّد بن عبد مؤمن مؤدِّب قمى؛

٩- ١٣. نوادر، نوادر الطبّ‌، نوادر الصلاة، نوادر الفضائل‌، و نيز نوادر الوضوء، همگى از شيخ صدوق؛

١٤. نوادر محمّد بن على بن عثمان كراجكى (م ٤٤٩ ق)؛

[١]. الذريعة، ج ٢٤، ص ٣١٦.

[٢]. خاتمة مستدرك الوسائل، ج ٦، ص ٤١٢.

[٣]. الذريعة، ج ٢٤، ص ٣١٦- ٣٤٩.