تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٤٨٨ - برخى فوايد تاريخى كتاب«الثاقب فى المناقب»

كمال الدين و تمام النعمة است)، شيخ مفيد و شيخ طوسى است. از منابع مورد استفاده ابن حمزه در تأليف اين كتاب، مى‌توان مصادر زير را ذكر نمود:

١. بستان الكرام‌ ابو الحسن محمّد بن احمد بن شاذان (شادان) قمى. ابن حمزه دو حديث از اين كتاب نقل كرده است.[١] ٢. مفاخر الرضا، اثر عالم مشهور شافعى نيشابور، حاكم نيشابورى (م ٤٠٥ ق)، مؤلّف كتاب‌ المستدرك على الصحيحين‌. نقل‌هاى ذكر شده، تنها منقولات موجود از اين كتاب‌اند.[٢] ٣. حلية الأولياء، اثر مشهور ابو نعيم اصفهانى (م ٤٣٠ ق). اين كتاب كه مورد توجّه علماى امامى بوده، به دليل در برداشتن فضايل اهل بيت، به تكرار، مورد استناد و استفاده علماى امامى قرار گرفته است.[٣] در اين كتاب، دو اثر با نام‌ فضائل البتول‌ (نوشته فردى به نام ابو موسى) و سير الأئمّة (نگاشته فردى به نام مولينى) معرفى شده كه اطلاعى در موردشان موجود نيست.[٤] نيز گاهى بدون ذكر منابع و تنها با بيان «وجدت فى بعض الكتب من أصحابنا» حديثى نقل شده است.[٥] همچنين نقل‌هايى از تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام آورده شده است كه نشان‌دهنده تداول اين تفسير است.[٦]

برخى فوايد تاريخى كتاب «الثاقب فى المناقب»

بجز اهمّيت حديثى اين كتاب، نكاتى در مورد وضعيت و مشكلات شيعيان، در آن آمده است. به عنوان مثال، ابن حمزه به نقل از جماعتى از مردم خراسان، ماجراى رخ‌داده در مورد يكى از سادات را بيان كرده است.

[١]. ر. ك: همان، ص ٣٢٨.

[٢]. براى ديدن اين نقل‌ها، ر. ك: همان، ص ٤٨٣، ٤٩٦ و ٥٤٦.

[٣]. در اين مورد، ر. ك: كتاب‌خانه ابن طاووس، ص ٢٩٤.

[٤]. ر. ك: الثاقب فى المناقب، ص ٥٥ و ١٤٩.

[٥]. ر. ك: همان، ص ٣١١ و ٤٥٨.

[٦]. ر. ك: همان، ص ٤٦٧.