تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٣٩ - رى

رى‌

رى در سده‌هاى نخست دوره اسلامى، شهرى آباد و بزرگ بوده و گويا در سده هفتم، به خرابه‌اى تبديل شده است.[١] اهل رى تا سده سوم، بر مذهب سنّت و جماعت بودند. در اواخر سده سوم به سال ٢٧٥ ق، احمد بن حسن ماردانى (مادرانى/ مادرايى) بر رى غالب شد و مذهب تشيّع را در آن‌جا آشكار كرد. وى به شيعيان احترام گذارد و شيعيان نيز او را تكريم كردند. عبد الرحمان بن ابى حاتم نيز كتابى در فضائل اهل بيت عليهم السلام نگاشت و آن را به ماردانى تقديم كرد.[٢] پيش از مادرانى هم شيعيانى در رى زندگى مى‌كردند؛ اگرچه شمار آنها اندك بود، مانند: حضرت عبد العظيم حسنى از اصحاب امام رضا، امام جواد و امام هادى عليهم السلام و نيز شمارى از محدّثان كه در كتب حديث و رجال، به رازى شناخته مى‌شوند. به موجب برخى گزارش‌ها، نام ٢٥ نفر از اهل رى، در اسناد احاديث كتب اربعه ذكر شده است.[٣] نيمى از اهل رى در سده چهارم، شيعه بودند و اين ميزان، در سده پنجم افزايش يافت. مذاهب فقهى حنفى و شافعى از اهل سنّت، نيم ديگر جمعيت رى را تشكيل مى‌دادند.[٤] از انديشه‌وران اهل سنّت اين دوره در رى، مى‌توان از اين افراد ياد كرد:

ابو بكر محمّد بن زكرياى رازى حكيم (م ٣١١ ق)؛ محمّد بن عمر بن هشام، ابو بكر رازى، معروف به قماطرى؛ عبد الرحمان بن محمّد بن ادريس و ابو محمّد بن ابى حاتم رازى، صاحب كتاب‌ الجرح و التعديل.[٥]

شهر رى در سده چهارم، در كنار قم، مهم‌ترين مركز حديث شيعه بود. در اين‌

[١]. معجم البلدان، ج ٣، ص ١١٦- ١١٧.

[٢]. همان، ص ١٢١.

[٣]. تشيّع در رى، ص ٢١- ٢٢.

[٤]. معجم البلدان، ج ٣، ص ١٢٠.

[٥]. همان جا.