تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٣٠٤ - ٨ مسار الشيعة فى مختصر تواريخ الشريعة

سال ١٣١٣ ق، همراه با توضيح‌ المقاصد شيخ بهائى.[١] اين كتاب با عنوان‌ تاريخ الشريعة،[٢] التواريخ الشرعية،[٣] مسارّ الشيعة،[٤] مسارّ الشيعة فى‌ مختصر التواريخ الشرعية،[٥] و التواريخ الشرعية عن الأئمّة المهدية عليهم السلام،[٦] ذكر شده است.

به قرينه عناوين ابواب كتاب و مقدّمه شيخ مفيد- كه شامل مناسبات مسرّت‌بخش و حزن‌آور، هر دو است-، عنوان‌ مسارّ الشيعة نام كاملى براى كتاب نيست. در مقدّمه مؤلّف، عنوان كتاب «مختصرٌ فى تاريخ أيّام مسارّ الشيعة و أعمالها من القُرب فى الشريعة و ما خالف فى معناه» آمده است. اين عنوان، هم تاريخ ايام سرور و هم ايام حزن و اعمال هر دو ايام را شامل مى‌شود.

اين كتاب از آثار معروف شيخ مفيد است و در كتاب‌هاى حديثى و تاريخى، بر آن اعتماد شده است. نسخه چاپى‌ مسارّ الشيعة، شامل مقدّمه سيّد محمّد رضا حسينى جلالى، مقدّمه مؤلّف، اصل كتاب و تاريخ كتابت آن است. محقّق كتاب پس از اشاره به نسخه خطّى كهن اين كتاب- كه در سال ٣٩١ ق، كتابت شده-، به ويژگى‌هاى‌ مسارّ الشيعة پرداخته است. به گفته سيّد محمّد رضا حسينى، اين كتاب چند ويژگى دارد:

١. اين كتاب بر خلاف ساير كتاب‌ها كه املاى شيخ مفيد بوده، توسّط مؤلّف كتابت شده است؛

٢. تاريخ تأليف كتاب- چنان‌كه در پايان آن آمده-، در سال ٣٨٩ ق بوده است؛

٣. اين كتاب افزون بر ارزش حديثى و تاريخى، در فلسفه تاريخ از نظر اسلام نيز سودمند است.[٧]

[١]. مقالات كنگره شيخ مفيد، ج ١، ص ٢٣٧.

[٢]. رجال النجاشى، ص ٤٠١.

[٣]. معالم العلماء، ص ١٤٩؛ الإقبال، ج ١، ص ٢٦٤.

[٤]. وسائل الشيعة، ج ٢٠، ص ٦٣؛ خاتمة مستدرك الوسائل، ج ١، ص ٧٠.

[٥]. الإقبال، ج ١، ص ٢٨؛ بحار الأنوار، ج ١، ص ٧.

[٦]. كشف الحجب و الأستار، ص ١٤٥.

[٧]. مسارّ الشيعة، ص ٥ و ٦.