تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢٧٨ - ١٨ دلائل الإمامة

در تحقيق كتاب، از دو نسخه خطّى و يك نسخه چاپى استفاده شده است: نسخه كتاب‌خانه آستان قدس رضوى، نسخه كتاب‌خانه عمومى آية اللَّه مرعشى (با تاريخ تحرير ١٣١٩ ق، از روى نسخه‌اى با تاريخ كتابت ١٠٩٢ ق) و نسخه چاپى در چاپ‌خانه حيدريه در نجف اشرف، در سال ١٣٦٩ ق. معرّفى كتاب‌ دلائل الإمامة، با همين عنوان‌[١] و يا با عنوان‌ الإمامة،[٢] مسند فاطمة عليها السلام‌، و مناقب فاطمة و وُلْدِها عليهم السلام‌[٣] آمده است. انتساب اين كتاب به ابن جرير طبرى، معروف است؛ اگرچه خالى از ترديد نيست. يك نظر آن است كه اين كتاب، همان‌ المسترشد پيش گفته است.[٤] ديدگاه ديگر آن است كه اين، كتابى مستقل است.[٥] بر پايه ديدگاه سوم كه در ميان متأخّران و معاصران مطرح شده، اين كتاب، نه تأليف ابن جرير طبرى صاحب‌ المسترشد؛ كه تأليف فردى است به همان نام كه معاصر نجاشى و شيخ طوسى بوده است.[٦] آقا بزرگ براى دفاع از اين ديدگاه، به شواهدى اشاره كرده كه بر ناسازى مشايخ صاحب‌ المسترشد با مشايخ صاحب‌ دلائل الإمامة و گاه ابهامات و آشفتگى‌ها در اسناد كتاب‌ دلائل الإمامة استوار است. مؤلّف كتاب‌ دلائل الإمامة از بسيارى از مشايخ نجاشى و طوسى روايت كرده است؛ همچون: ابن خيّاط قمى، محمّد بن هارون بن موسى تلعكبرى، ابو مفضّل شيبانى و حسين بن عبيد اللَّه غضائرى. او از كسانى روايت كرده كه راوىِ شيخ صدوق و تلعكبرى‌اند، چنان‌كه نجاشى و طوسى نيز از آنها روايت‌

[١]. دلائل الإمامة، مقدّمه محقّق، ص ٣٦- ٣٧.

[٢]. اليقين، ص ١٠٠- ١٠٢.

[٣]. معالم العلماء، ص ١٤١؛ إقبال الأعمال، ج ١، ص ٣٦، ج ٣ ص ١١٣؛ الأمان من أخطار الأسفار، ص ٦٦، ص ١٣٥؛ أمل الآمل، ج ٢، ص ٢٧٢.

[٤]. بحار الأنوار، ج ١، ص ٤٠؛ كشف الحجب و الأستار، ص ٢١٥.

[٥]. معالم العلماء، همان جا؛ أمل الآمل، همان جا؛ فرج المهموم، ص ١٠٢؛ كشف المحجة، ص ٣٥؛ اليقين، ص ٥٠- ٥١؛ اللهوف، ص ٢٦؛ مدينة المعاجز، ج ١، ص ٣٦؛ رياض العلماء، ج ١، ص ١٠٣؛ معجم المؤلّفين، ص ١٦٤.

[٦]. الذريعة، ج ٨، ص ٢٤١؛ الأخبار الدخيلة، ج ١، ص ٤٣؛ معجم رجال الحديث، ج ١٦، ص ١٥٨؛ دائرة المعارف‌بزرگ اسلامى، مدخل« ابن جرير طبرى».