تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ١٤٦ - ١٤ سيد مرتضى علم الهدى(م ٤٣٦ ق)

٥. التعقيب و التعفير.

ديگر كتاب‌هاى او كه عنوانشان ذكر نشده است، فقهى بوده‌اند كه وى براساس اصول نوشته بوده، اقوال اختلافى را نيز در آنها مطرح كرده بوده است.[١] اين كتاب‌هاى همگى در زمان شيخ طوسى، ناياب بوده‌اند و همچنان ناياب‌اند.

١٤. سيّدِ مرتضى عَلَمُ الهُدى (م ٤٣٦ ق)

على بن حسين بن موسى بن محمّد بن ابراهيم، مكنا به ابو القاسم و معروف به مرتضى علم الهُدى‌؛ محدّث، متكلّم، فقيه، اصولى و شاعر. سيّد مرتضى، برادر سيّد رضى‌[٢] است. وى در حسب و نسب، نامور بود و ريشه در خانواده‌اى فرزانه و وارسته داشت. پدر او، هم در ميان شيعيان و هم نزد خلفاى عبّاسى و دولتْ مردان آل بويه، شريف و محترم بود.[٣] مصادر شيعه و اهل سنّت، بر فرزانگى و وارستگى سيّد مرتضى اتّفاق نظر دارند. وى افزون بر دانش‌هاى اسلامى كه در برخى از آنها سرآمد و يگانه روزگار شناخته مى‌شد،[٤] در شعر و ادب نيز تبحّر داشت.[٥] برخى از مشايخ حديث او عبارت‌اند از: سهل بن احمد ديباجى، ابو عبد اللَّه مرزبانى، ابو الحسن جُندى، هارون بن موسى و محمّد بن هارون تلعكبرى، و حسين بن على بن بابويه.[٦] شيخ طوسى و نجاشى نيز از وى روايت كردند.[٧] او در ٨١ سالگى، در ربيع اوّل سال ٤٣٦ ق، در گذشت.[٨]

[١]. رجال النجاشى، همان جا؛ الفهرست، طوسى، ص ٤١٧؛ معالم العلماء، ص ٥٨.

[٢]. معرّفى او به شماره ٦٠ گذشت.

[٣]. خاتمة مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٢١٧- ٢١٩؛ الأمالى، سيد مرتضى، ص ٤- ٥، مقدّمه محقّق.

[٤]. رجال النجاشى، ص ٢٧٠؛ رجال الطوسى، ص ٤٣٤؛ الفهرست، طوسى، ص ١٦٤.

[٥]. رجال النجاشى، همان جا؛ رجال الطوسى، همان جا؛ الفهرست، طوسى، همان جا؛ تاريخ بغداد، ج ١١، ص ٤٠١.

[٦]. تاريخ بغداد، همان جا؛ الفهرست، طوسى، همان جا.

[٧]. رجال النجاشى، همان جا؛ الفهرست، طوسى، همان جا؛ تاريخ بغداد، همان جا.

[٨]. تاريخ بغداد، همان جا؛ رجال النجاشى، همان جا؛ الفهرست، طوسى، همان جا.