فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٢
- «على بن ابراهيم» در تفسير خود در مورد آيه: «: اى پيغمبر! مؤمنان را بر كارزار، تشويق كن» گويد: در آغاز بعثت، حكم خدا درباره اصحاب پيامبر (ص) اين بود كه به هر يك نفر از آنان واجب بود كه با ده تن از كفار بجنگد و در برابرشان مقاومت كند و اگر مىگريخت، فرار (ى از جبهه و) از لشكرى محسوب مىشد كه در حال جنگ است و بدين ترتيب هر صد نفر از آنان مىبايست در برابر هزار تن مىجنگيد.
سپس وقتى خدا معلوم كرد كه به خاطر ضعفى كه دارند نخواهند توانست به اين تكليف، عمل كنند، آيهاى نازل كرد كه در آن فرموده: «: هماكنون خداوند، سبك كرد از شما ...» و بر آنان واجب كرد كه بايد ناتوانترين آنان با دو مرد از كفار، برابرى كند و اگر از مقابل آنان بگريزد فرارى از جبهه جنگ محسوب مىگرديد، اما اگر كفار، سه نفر بودند و مسلمان يك نفر و مرد مسلمان از برابر آن سه نفر كفار فرار مىكرد، فرارى به حساب نمىآمد.
عَن ابيعبدِاللّه (ع) قَالَ: كَانَ يَقُولُ: منْ فَرَّ مِن رَجُلَينِ فِى القِتَالِ فِى الزّحفِ فَقَدْ فَرَّ، وَ مَنْ فَرَّ مِن ثَلاثةٍ فِى القِتَالِ فَلَمْ يَفِرّ. (وسائل الشيعه، ١٥/ ٨٤، ح ٢٠٠٣٦)
«حسن بن صالح» گويد: امام صادق (ع) بارها مىفرمود: رزمندهاى كه در ميدان كارزار، خويشتن را در برابر دو سرباز دشمن مىبيند، چنانچه از ادامه نبرد، منصرف و از لشكرى كه در حال پيشروى به سوى دشمن است جدا شود و بگريزد، جزو فرارىها است و [اما] هر كه از درگير شدن با سه تن بگريزد فرارى نيست.
عَنِ الحُسين بن صالح قَالَ: سَمِعتُ ابَا عبداللّه (عليه السلام) يَقُول: كَانَ عَلىٌّ (صلوات الله عليه) يَقُولُ: مَنْ فَرَّ مِن رَجُلَينِ فِى القِتالِ مِن الزّحْفِ فَقَد فَرَّ مِنَ الزّحْفِ، وَمَن فَرَّ مِن ثَلاثةِ رِجَالٍ فِى القِتالِ مِن الزّحْفِ فَلَم يَفِرّ). (مستدرك الوسائل ١١/ ٦٩، ح ١٢٤٤٩)
امام صادق (ع) از امام على (ع) نقل كرد كه مىفرمود: آنكه در ميدان جنگ از مقابل دو تن از سپاه دشمن بگريزد، فرارى جنگى به حساب مىآيد و هركه از درگير شدن با سه تن بگريزد، فرارى محسوب نمىشود.
عَن ابِى عَبدِاللّه (عليه السلام)، انّه قَالَ: (مَنْ فَرَّ مِن اثنَينِ فَقَدْ فَرَّ، وَ مَنْ فَرّ مِن ثَلاثةٍ لَم يَكُن فَارّاً، لَان اللّه عزّوجلّ افتَرَضَ عَلَى المُسلِمِينَ ان يُقاتِلُوا مِثْلَى اعدادِهِم مِن المُشرِكِينَ).
(مستدرك الوسائل ١١/ ٦٩، ح ١٢٤٤٨)