٦٣. وظايف و اختيارت‌ ٥٨٥. نظارت بر ع فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات ٣٧١ ٦٨. جايگاه و مقام مجاهدان ص : ٣٧٠ ملكرد نيروهاى تحت امر مِنْ عَبْدِ اللَّهِ عَلِيٍّ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ إِلَى مَنْ مَرَّ بِهِ الْجَيْشُ مِنْ جُبَاةِ الْخَرَاجِ وَ عُمَّالِ الْبِلَادِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي قَدْ سَيَّرْتُ جُنُوداً هِيَ مَارَّةٌ بِكُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَ قَدْ أَوْصَيْتُهُمْ بِمَا يَجِبُ لِلَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ كَفِّ الْأَذَى وَ صَرْفِ الشَّذَى وَ أَنَا أَبْرَأُ إِلَيْكُمْ وَ إِلَى ذِمَّتِكُمْ مِنْ مَعَرَّةِ الْجَيْشِ إِلَّا مِنْ جَوْعَةِ الْمُضْطَرِّ لَا يَجِدُ عَنْهَا مَذْهَباً إِلَى شِبَعِهِ فَنَكِّلُوا مَنْ تَنَاوَلَ مِنْهُمْ شَيْئاً ظُلْماً عَنْ ظُلْمِهِمْ وَ كُفُّوا أَيْدِيَ سُفَهَائِكُمْ عَنْ مُضَارَّتِهِمْ وَ التَّعَرُّضِ لَهُمْ فِيَما اسْتَثْنَيْنَاهُ مِنْهُمْ وَ أَنَا بَيْنَ أَظْهُرِ الْجَيْشِ فَارْفَعُوا إِلَيَّ مَظَالِمَكُمْ وَ مَا عَرَاكُمْ مِمَّا يَغْلِبُكُمْ مِنْ أَمْرِهِمْ وَ مَا لَا تُطِيقُونَ دَفْعَهُ إِلَّا بِاللَّهِ وَ بِي فَأَنَا أُغَيِّرُهُ بِمَعُونَةِ اللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ.
(نهج‌البلاغه، نامه ٦٠)
(نامه به فرماندارانى كه لشكر از شهرهاى آنان عبور مى‌كند)
از بنده خدا، على اميرمؤمنان، به گردآوران ماليات و فرمانداران شهرهايى كه لشكريان از سرزمين آنان مى‌گذرند. پس از ياد خدا و درود! همانا من سپاهيانى فرستادم كه به خواست خدا بر شما خواهند گذشت، و آنچه خدا بر آنان واجب كرده و به ايشان سفارش كردم، و بر آزار نرساندن به ديگران، و پرهيز از هر گونه شرارتى تأكيد كرده‌ام، و من نزد شما و پيمانى كه با شما دارم از آزار رساندن سپاهيان به مردم بيزارم، مگر آن كه گرسنگى سربازى را ناچار گرداند، و براى رفع گرسنگى چاره‌اى جز آن نداشته باشد. پس كسى را كه دست به ستمكارى زند كيفر كنيد، و دست افراد سبك مغز خود را از زيان رساندن به لشكريان، و زحمت دادن آنها جز در آنچه استثناء كردم باز داريد. من پشت سر سپاه در حركتم، شكايت‌هاى خود را به من رسانيد، و در امورى كه لشكريان بر شما چيره شده‌اند كه قدرت دفع آن را جز با كمك خدا و من نداريد، به من مراجعه كنيد، كه با كمك خداوند آن را برطرف خواهم كرد. ان شاء اللَّه.
كِتابٌ كَتَبَهُ اميرَالمُؤمِنِين (عليه السلام) الَى زِيادِ ابن النَّضر، حِينَ انفذَه عَلَى مُقدّمتِهِ الَى صفّين ... وَ احْرُسْ عَسْكَرَكَ بِنَفسِكَ، وَ ايّاكَ انْ تَرْقُدَ اوْ تُصْبِحَ الّا غراراً اوْ مَضْمَضَةً، ثُمَّ ليكُنْ ذَلِكَ شَأنَكَ وَ دَأبَكَ حَتَّى تَنْتَهِي الَى عَدوِّكَ. (مستدرك الوسائل/ ج ١١/ ص ٤٠/ ح ١٢٣٨١)
«ابن شعبه» نقل كرده كه امير مؤمنان‌ت (ع) آن گاه كه «زياد بن نضر» را به عنوان پيشرو لشكر خود به صفين گسيل داشت به او نوشت: و تو بايد خود شخصا مراقب و پاسدار لشكريان باشى و