فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٢٥
كارى نداشته باشيد و آنان را بعد از اسلام آوردن به هجرت بخوانيد. پس اگر قبول كردند از آنها بپذيريد و كارى با آنها نداشته باشيد و اگر از مهاجرت امتناع ورزيدند و شهر و كشور خودشان را اختيار نموده و از داخل شدن به «دارالهجرة» خوددارى كردند، در اين صورت آنها به منزله باديه نشينان مؤمن هستند، همان قانونى كه بر آنان جارى مىشود بر اينها نيز جارى است؛ از غنائم چيزى به آنها تعلق نمىگيرد مگر اين كه در راه خدا مهاجرت كنند.
و اگر از اين دو پيشنهاد، روى گرداندند پس آنها را به دادن جزيه دعوت كنيد (با همان شيوهاى كه قرآن فرموده) با دست خود و با خضوع بپردازند. بنابراين اگر حاضر به اعطاى جزيه شدند از آنها قبول مىشود و در اين حال با آنان جنگ نكنيد و اگر از پرداخت جزيه نيز خوددارى كردند. در اين صورت براى جنگ با آنها از خدا كمك بخواه و با آنان در راه خدا جهاد كن به نحوى كه حق جهاد در راه خدا ادا شود. و هنگامى كه قلعهاى را محاصره كردى و اهل قلعه از تو خواستند كه در اجراى حكم خدا نسبت به آنها كوتاه بيايى، كوتاه نيا؛ اما در حكم قانون خودت، درباره آنان تخفيف بده و هر گونه كه مىخواهى درباره آنها عمل كن، (زيرا) اگر شما در اجراى حكم خدا تخفيف قائل شوى نمىدانى كه آيا حكم خدا را درباره آنها پياده كردهاى يا نه. و هنگامى كه اهل قلعهاى را محاصره كردى پس اگر از تو اجازه خواستند كه نسبت به حقوق و پيمان خدا و رسولش به آنها تخفيف دهى چنين كارى را نكن؛ اما در حقوق و پيمانهاى خودتان و پدرانتان و برادرانتان به آنها تخفيف ده؛ زيرا اگر شما پيمان خود و پدران و برادرانتان را بشكنيد در روز قيامت براى شما آسانتر است از اين كه پيمان و حقوق خداوند و پيامبرش (ص) را ناديده بگيريد و بشكنيد.
توضيح: خلاصه فرمانهاى نظامى رسول خدا (ص) در اين دو روايت به قرار زير است:
١. حركت به سوى جبهه، با نام خدا، ياد خدا و استعانت از خدا؛ ٢. جهاد در راه خدا و به روش پيامبر خدا (ص)؛ ٣. لزوم جهاد با كافران؛ ٤. رعايت حدود و ثغور قوانين الهى در جنگ؛ ٥. پايبندى به پيمانها و خيانت نكردن؛ ٦. نارو نزدن و غدر و خيانت نكردن به دشمن؛