«محمد بن مسلم» گويد: از امام باقر (ع) پرسيدم: روش امام على (ع) درباره زمينهايى كه پس از رسول خدا (ص) فتح گرديد و به دست مسلمان‌ها افتاده چه بود؟
فرمود: همانا امير مؤمنان (ع) در ميان مردم عراق عرب عملكردى داشت كه براى زمين‌هاى مفتوح العنوه ديگر الگوست و بايد به آن عمل كرد. آنگاه حضرت فرمود: از زمين‌هايى كه جزيه بر آن‌ها مقرر گرديده جزيه برداشته نمى‌شود.
ابنُ ابِى الخَطّابِ عَن البَزَنْطِى، عَن الرّضا عليه‌السلام قَالَ: ذُكِرَ لَهُ الْخَراجُ وَ مَا سَارَ بِهِ اهلُ بَيتِهِ فَقالَ: الْعَشَرُ وَ نِصْفُ العَشَرِ عَلَى مَن اسْلَمَ طَوْعاً تُرِكَتْ ارْضُهُ بِيَدِهِ يُؤخَذُ مِنهُ الْعُشْرُ وَ نِصفُ العُشرِ فِيَما عَمَّرَ مِنهَا، وَ مَا لَمْ يُعَمِّرْ مِنهَا اخَذَهُ الوَالِى فَقَبَّلَهُ مِمَّن يُعَمِّرُهُ وَ كَانَ لِلمُسلِمِين، وَ لَيسَ فِيَما كَانَ اقلَّ مِن خَمسَةِ اوْ سَاقٍ شَى‌ءٌ، وَ مَا اخِذَ بِالسّيفِ فَذَلِكَ لِلِامَامِ يُقَبَّلَهُ بِالّذِى يَرَى كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى اللَّه عليه و آله بِخَيْبَر قَبَّلَ ارْضَهَا وَ نَخْلَهَا، وَ النّاسُ يَقُولُون: لَا تَصْلُحُ قَبالَةُ الارضِ وَ النّخلِ، البَياضُ اكثَرُ مِن السّوادِ وَ قَدْ قَبَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى اللَّه عليه و آله خَيْبَر وَ عَليهِم فِى حَصَّتِهِم العُشْرُ وَ النِصْفُ الْعُشرِ.
قَالَ: وَ سَمِعَتْهُ يَقُولُ: انَّ اهلَ الطّائِفِ اسْلَمُوا فَاعْتَقَهُم رَسُولُ اللَّهِ صلى اللَّه عليه و آله وَ جَعَلَ عَليهِم العُشرِ وَ نِصفَ الْعُشرِ، وَ اهلَ مَكَّة كَانُوا اسَرَاءَ فَاعْتَقَهُم رَسُولُ اللَّهِ صلى اللَّه عليه و آله وَ قَالَ:
انتُمُ الطّلقَاءُ. (بحارالانوار/ ٩٧، ص ٥٩، ح ٦)
بزنطى گويد: در خدمت امام رضا (ع) درباره خراج و سنت و سيره اهل بيتش صحبت شد.
فرمود: يك‌دهم يا نصف يك‌دهم براى كسى كه با علاقه و اختيار اسلام را پذيرفته است و كسى كه زمينش را خودش رها كرده در اين صورت از وى يك‌دهم [يك بيستم‌] يا نصف يك‌دهم بابت زمين آبادى كه در اختيار داشته از وى گرفته مى‌شود. و حاكم اسلامى زمينى را كه آباد نكرده از وى مى‌گيرد و از كسى هم كه زمينى را آباد كرده، قبول مى‌كند و آن زمين براى مسلمانان است. و البته اين قانون در جايى است كه آن زمين كمتر از ٥ «وسق» نباشد (وسق:
يك نوع واحد اندازه‌گيرى برابر با ٦٠ صاع).
و آن زمين‌هايى كه با جنگ به دست آمده و در اختيار مسلمانان است، براى امام (ع) مى‌باشد و او هرگونه كه صلاح بداند عمل مى‌كند. همانطور كه رسول خدا (ص) نسبت به زمين‌ها و درختان نخل خيبر، اين‌گونه عمل كرد. در حالى كه مردم مى‌گفتند اين صلاح نيست كه زمين را در برابر