جهاد و دفاع اركانى دارد كه اسكلت و ساختار سازمان رزم را استوار مى‌دارد. شاخص‌ترين ركن جهاد و دفاع، «نيروى انسانى» است. از اين رو در طول تاريخ همواره نيروى انسانى مورد توجه حكومت‌ها و ارتش‌ها بوده است. آنان كوشيده‌اند كارآمدترين افراد را در سازمان رزم جذب نمايند و با آموزش‌هاى ويژه، توان رزمى آنان را ارتقا بخشند. نيروى انسانى در ارتش اسلام، «مجاهد» نام دارد، و به اندازه رفعت جايگاه جهاد، براى او منزلت قائل شده است، لذا به هر كس مدال «مجاهد» نمى‌بخشد، بلكه به كسى مجاهد مى‌گويد كه شاخص‌ترين صفات خوب را در خود پرورش داده، هر آن آماده رزم باشد. نيروى انسانى از دو بخش «فرماندهى» و «نيروى رزمى» تشكيل مى‌شود.
٥٦. فرماندهى كل قوا ٥٢١. جايگاه و ضرورت فرماندهى كلّ‌ أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَاءِ مِن بَنَي‌إِسْرَائِيلَ مِن بَعْدِ مُوسَى‌ إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكاً نُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ‌اللّهِ.
(بقره/ ٢٤٦)
آيا ملاحظه نكردى جمعى از بنى اسرائيل را بعد از موسى كه به پيامبر خود گفتند: رهبر [و فرماندهى‌] براى ما انتخاب كن تا [زير فرمان او] در راه خدا پيكار كنيم؟
[في الخوارج لما سمع قولهم «لا حكم إلا لله»] قَالَ (ع) كَلِمَةُ حَقٍّ يُرَادُ بِهَا بَاطِلٌ نَعَمْ إِنَّهُ لَا حُكْمَ إِلَّا لِلَّهِ وَ لَكِنَّ هَؤُلَاءِ يَقُولُونَ لَا إِمْرَةَ إِلَّا لِلَّهِ وَ إِنَّهُ لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِن‌ فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات ٣٢٩ ٥٦. فرماندهى كل قوا ص : ٣٢١ ْ أَمِيرٍ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ يَعْمَلُ فِي إِمْرَتِهِ الْمُؤْمِنُ وَ يَسْتَمْتِعُ فِيهَا الْكَافِرُ وَ يُبَلِّغُ اللَّهُ فِيهَا الْأَجَلَ وَ يُجْمَعُ بِهِ الْفَيْ‌ءُ وَ يُقَاتَلُ بِهِ الْعَدُوُّ وَ تَأْمَنُ بِهِ السُّبُلُ وَ يُؤْخَذُ بِهِ لِلضَّعِيفِ مِنَ الْقَوِيِّ حَتَّى يَسْتَرِيحَ بَرٌّ وَ يُسْتَرَاحَ مِنْ فَاجِرٍ. (نهج‌البلاغه خطبه ٤٠)