فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٠
مؤمنان خانهنشين كه زيانديده نيستند با آن مجاهدانى كه با مال و جان خود در راه خدا جهاد مىكنند، يكسان نمىباشند. خداوند، كسانى را كه با مال و جان خود جهاد مىكنند، به درجهاى بر خانهنشينان مزيّت بخشيده، و همه را خدا وعده [پاداش] نيكو داده و [لى] مجاهدان را بر خانهنشينان به پاداشى بزرگ، برترى بخشيده است.
توضيح: از اين كه براى خانه نشينان نيز پاداشى در نظر گرفته، معلوم مىشود جهاد، واجب كفايى است. يعنى اگر در حدّ نياز جبهه، مسلمانان به جبهه رفتند جهاد از ديگران ساقط مىشود.
وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ (توبه/ ١٢٢)
و شايسته نيست مؤمنان همگى [براى جهاد] كوچ كنند. پس چرا از هر فرقهاى از آنان، دستهاى كوچ نمىكنند تا [دستهاى بمانند و] در دين آگاهى پيدا كنند و قوم خود را- وقتى به سوى آنان بازگشتند- بيم دهند، باشد كه آنان [از كيفر الهى] بترسند؟
عَن عَلىّ صَلواتُ اللَّهِ عليه انّه قَال: وَالجِهادُ فَرضٌ عَلَى جَميعِ المُسلِمينَ لِقَولِ اللَّهِ «كُتِبَت عَليكُم القِتالُ» فَان قَامَتْ بِالجهادِ طَائِفةٌ مِنَ المُسلِمِينَ وَسعَ سَائِرَهُم التَخلّفَ عَنهُ مَا لَم يَحتَجْ الَّذينَ يَلونَ الجِهادَ الَى المَددِ، فَان احْتَاجُوا لَزِمَ الجَميعَ انْ يَمُدُّوهُم حَتّى يَكتَفُوا قَال اللَّهُ عزّوجلّ «وَمَا كَانَ المُؤمنونَ لَيُنفِرُوا كَافةً» وَان ادَّهم امْر يَحتاجُ فيه الى جَماعَتِهِم نَفَرُوا كُلُّهم، قَال اللَّهَ عزّوجلّ: «وَ انفِرُوا خِفَافاً وَ ثِقالًا وَ جَاهَدُوا بِاموالِكُم وَ انفُسِكُم فِى سَبيل اللَّهِ. (بحارالانوار ٩٧/ ٤٨، دعائم؛ الاسلام ١/ ٣٤١)
از على (ع) نقل شده كه فرمود: به دليل قول خدا «كتب عليكم القتال» (بقره: ٢١٦) جهاد بر تمامى مسلمانان واجب است. پس هر گاه گروهى از مسلمانان به جهاد روى آورند و به ديگران نيازى نباشد، از بقيه ساقط است، و در صورتى كه به كمك بقيه هم نياز باشد، بر همه واجب است تا جايى كه به حد كفايت برسد. خداوند عزوجل فرمود: «شايسته نيست مؤمنان همگى (به سوى ميدا فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات ٥٩ ٨. شرايط جهاد ابتدايى ص : ٥٢ ن جهاد) كوچ كنند» (توبه: ١٢٢). اگر يك وضعيت اضطرارى پيش آمد كه به وجود همه در جنگ نياز باشد، همه بايد به سوى جهاد بروند. خداوند عزوجل فرمود: «همگى به سوى ميدان جهاد حركت كنيد، سبكبار باشيد يا سنگين بار، و در راه خدا با اموال و جانهاى خود، جهاد كنيد» (توبه ١٤١).