فرمود: اين موضوع به نظر پيشواى مسلمانان بستگى دارد، براى هر فردى از آنان (اهل كتاب) به تناسب ميزان مالى‌اش، به اندازه‌اى كه مى‌تواند بپردازد مقرر مى‌دارد. آنان گروهى مستحق كشته شدن هستند و اين پول را در قبال آزادى جان خود از اسارت و نابودى مى‌پردازند؛ بنابراين جزيه تنها به اندازه‌اى كه قدرت پرداختش را دارند دريافت مى‌گردد تا زمانى كه مسلمان شوند؛ زيرا خداوند فرموده: «تا اين كه جزيه را به قدر توانش به دست خود بپردازند در حالى كه خوار شده باشند و در برابر اسلام، خاضع باشند. (توبه/ ٢٩)
چگونه خوار مى‌شوند در صورتى كه از پرداخت مال باكى ندارند؟ آنچه از او گرفته مى‌شود، اسباب ذلتش مى‌گردد. پس براى آن خوارى كه به او مى‌رسد ناراحت مى‌شود و عاقبت رام گشته اسلام را مى‌پذيرد.
«ابن مسلم» گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم: نظر شما در اين مورد چيست كه اينان از اهل كتاب خمس زمين جزيه را مى‌گيرند و جداگانه جزيه سرانه هم از آن‌ها مى‌ستانند؟ آيا در اين مورد براى‌شان وظيفه معينى مقرر گرديده است؟
فرمود: آنچه براى‌شان لازم شده چيزى است كه خودشان بر خود، روا داشته‌اند و پيشواى مسلمين نمى‌تواند از آن‌ها بيشتر از جزيه چيزى بگيرد، و مخير است كه جزيه را به سرانه نفرات آن‌ها وضع كند كه در اين صورت ديگر بر اموالشان چيزى واجب نمى‌گردد.
عرض كردم: پس اين خمسى كه از زمين‌هاى آنان گرفته مى‌شود چيست؟
فرمود: آن چيزى بود كه پيغمبر خدا (ص) بر آن با آنان مصالحه كرد.
٣٠٢. معاف شدگان از پرداخت جزيه‌ عَن ابيعبدالله (ع) قالَ: جرَتِ السُّنةُ ان لا تُؤخَذُ الجِزيَةِ مِن الَمعتُوَة، وَ لا مِن المَغلوُبِ عَلَيهِ عَقلُه.
(وسائل الشيعه، ١٥/ ٦٥، ح ١٩٩٩٥)
امام صادق (ع) فرمود: روش پيغمبر خدا (ص) بر اين بوده است كه از ديوانه و كم عقل كه اختلال حواس دارد، جزيه گرفته نشود.
٣٠٣. لغو جزيه در صورت همكارى اهل كتاب با مسلمانان در جنگ با مشركان‌ وَ عَن ابى عبدالله (عليه السلام)، انَّه قَالَ: وَ مَن اسْتُعِينَ بِهِ مِنْ اهْلِ الذِّمَّةِ عَلَى حَرْبِ المشرِكينَ، طُرِحَتْ عَنْهُ الجِزيةُ). (مستدرك الوسائل، ١١/ ١٢١، ح ١٢٥٩٠)