فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٤١
(در سال ٣٧ هجرى در آستانه جنگ صفين، برخى مدار كردن امام را ديده و علت را پرسيدند در پاسخ آنان فرمود)
اينكه مىگوييد، خويشتن دارى از ترس مرگ است، بخدا سوگند! باكى ندارم كه من به سوى مرگ روم يا مرگ به سوى من آيد، و اگر تصور مىكنيد در جنگ با شاميان ترديد دارم، بخدا سوگند! هر روزى كه جنگ را به تأخير مىاندازم براى آن است كه آرزو دارم عدهاى از آنها به ما مُلحق شوند و هدايت گردند. و در لابلاى تاريكيها، نور مرا نگريسته به سوى من بشتابند، كه ا ين براى من از كشترا آنان در راه گمراهى بهتر است، گرچه در اين صورت نيز به جرم گناهانشان گرفتار مىگردند.
٥٥٢. اعتماد و توكل بر خداوند امام على (ع): وَ إِنَّ عَلَيَّ مِنَ اللَّهِ جُنَّةً حَصِينَةً فَإِذَا جَاءَ يَوْمِي انْفَرَجَتْ عَنِّي وَ أَسْلَمَتْنِي فَحِينَئِذٍ لَا يَطِيشُ السَّهْمُ وَ لَا يَبْرَأُ الْكَلْمُ. (نهجالبلاغه، خطبه ٦٢)
بى گمان، از سوى خدا، سپرى نفوذناپذير مرا پاسدار است، كه چون روزگارم به سر آيد، به كنارى رود و با مرگم وانهد. تنها در آن هنگام است كه تير دشمن بر آماج نشيند و زخم آن درمان نپذيرد.
٥٥٣. مشاوره با نيروها جهت بها دادن و شخصيت قائل شدن براى آنها وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ. (آلعمران/ ١٥٩)
و در كار [ها] با آنان مشورت كن، و چون تصميم گرفتى بر خدا توكل كن.
توضيح: مشاوره از خصلتهاى پيامبر (ص) بود، او به فرماندهان بهامى داد و با كارشناسان مشورت مىكرد.
٥٥٤. گذشت و چشم پوشى از خطاى ديگران فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظّاً غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ. (آلعمران/ ١٥٩)
پس به [بركت] رحمت الهى، با آنان نرمخو [و پر مهر] شدى، و اگر تندخو و سختدل بودى، قطعاً از پيرامون تو پراكنده مىشدند. پس، از آنان در گذر و برايشان آمرزش بخواه.
توضيح: رسول خدا (ص) با گذشت بود و از خطاى ديگران چشم پوشى مىكرد و زود كسى را توبيخ نمىكرد.