١٣٦. حكم سرزمين‌هاى فتح شده در جنگ‌ ١٠٣١. حكم سرزمين‌هاى فتح شده در اختيار امام عادل‌ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ جَمِيعاً قَالا ذَكَرْنَا لَهُ الْكُوفَةَ وَ مَا وُضِعَ عَلَيْهَا مِنَ الْخَرَاجِ وَ مَا سَارَ فِيهَا أَهْلُ بَيْتِهِ فَقَالَ مَنْ أَسْلَمَ طَوْعاً تُرِكَتْ أَرْضُهُ فِي يَدِهِ وَ أُخِذَ مِنْهُ الْعُشْرُ مِمَّا سُقِيَ بِالسَّمَاءِ وَ الْأَنْهَارِ وَ نِصْفُ الْعُشْرِ مِمَّا كَانَ بِالرِّشَاءِ فِيَما عَمَرُوهُ مِنْهَا وَ مَا لَمْ يَعْمُرُوهُ مِنْهَا أَخَذَهُ الْإِمَامُ فَقَبَّلَهُ مِمَّنْ يَعْمُرُهُ وَ كَانَ لِلْمُسْلِمِينَ وَ عَلَى الْمُتَقَبِّلِينَ فِي حِصَصِهِمُ الْعُشْرُ أَوْ نِصْفُ الْعُشْرِ وَ لَيْسَ فِي أَقَلَّ مِنْ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ شَيْ‌ءٌ مِنَ الزَّكَاةِ وَ مَا أُخِذَ بِالسَّيْفِ فَذَلِكَ إِلَى الْإِمَامِ يُقَبِّلُهُ بِالَّذِي يَرَى كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) بِخَيْبَرَ قَبَّلَ سَوَادَهَا وَ بَيَاضَهَا يَعْنِي أَرْضَهَا وَ نَخْلَهَا وَ النَّاسُ يَقُولُونَ لَا تَصْلُحُ قَبَالَةُ الْأَرْضِ وَ النَّخْلِ وَ قَدْ قَبَّلَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) خَيْبَرَ قَالَ وَ عَلَى الْمُتَقَبِّلِينَ سِوَى قَبَالَةِ الْأَرْضِ الْعُشْرُ وَ نِصْفُ الْعُشْرِ فِي حِصَصِهِمْ ثُمَّ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الطَّائِفِ أَسْلَمُوا وَ جَعَلُوا عَلَيْهِمُ الْعُشْرَ وَ نِصْفَ الْعُشْرِ وَ إِنَّ مَكَّةَ دَخَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ عَنْوَةً وَ كَانُوا أُسَرَاءَ فِي يَدِهِ فَأَعْتَقَهُمْ وَ قَالَ اذْهَبُوا فَأَنْتُمُ الطُّلَقَاءُ. (وسائل الشيعه، ١٥/ ١٥٧، ح ٢٠٢٠٣؛ كافى ٣/ ٥١٢)
«صفوان بن يحيى» و «احمد بن محمد بن ابى‌نصر» هر دو گفته‌اند كه خدمت امام رضا (ع) عرض كرديم ما را آگاه فرماييد از سرزمين كوفه و خراجى كه بر آن نهاده شده، و دستورالعملى كه اهل بيت (مقصود على عليه‌السلام است) بر آن مقرر فرموده‌اند.
فرمود: هركه داوطلبانه و از روى ميل و رغبت به اسلام، گرويده باشد، زمينى كه دارد، در اختيار خودش گذاشته مى‌شود، و از هر زمينى كه در وقت فتح، آباد بوده و به وسيله آب باران و نهرها آبيارى مى‌شود از محصولش ده‌يك از او گرفته مى‌شود.
و از زمين‌هايى كه به وسيله طناب دلو، آبيارى مى‌شود، و آنچه را اين‌گونه آباد كرده نيم دهم (بيست‌يك) از محصولش از وى گرفته مى‌شود و هر مقدار زمين مواتى كه در اختيارش بوده ولى آن را آباد نساخته از امام است. امام، آن زمين را به كسى مى‌دهد كه بتواند آن را آباد سازد، و با او قرارداد مى‌بندد و مقدارى از درآمدش را (با آن كه از امام است) صرف امور مسلمين مى‌كند.
و بر آن‌ها كه با امام، قرارداد بسته و آن زمين را اجاره كرده‌اند دادن زكاتش واجب است كه اگر آب باران با آب نهر خورده باشد ده‌يك بدهد و اگر از دست آب داده باشند بيست‌يك بدهد و در كمتر از پنج وسق (شصت صاع، يك باب شتر) زكات، واجب نيست.