فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٣٩
برادر خويش چنان دفاع كند كه از جان و هستى خود؛ كه اگر خدا مىخواست هر دو همسان مىشدند. به درستى كه مرگ به سرعت در پى شماست و نسبت به فرار كننده ناتوان و عاجز است.
أَجْزَأَ امْرُؤٌ قِرْنَهُ وَ آسَى أَخَاهُ بِنَفْسِهِ وَ لَمْ يَكِلْ قِرْنَهُ إِلَى أَخِيهِ فَيَجْتَمِعَ عَلَيْهِ قِرْنُهُ وَ قِرْنُ أَخِيهِ وَ ايْمُ اللَّهِ لَئِنْ فَرَرْتُمْ مِنْ سَيْفِ الْعَاجِلَةِ لَا تَسْلَمُوا مِنْ سَيْفِ الْآخِرَةِ. (نهجالبلاغه، خطبه ١٢٤)
امام على (ع): هركس هماورد خود را پاسخگو باشد و برادر همرزمش را با ديده مواسات بنگرد، و مبادا كه حريف را به برادر خود وانهد و او را تنها به دو هماورد بسپارد! به خدا سوگند كه اگر از شمشير دنيا بگريزيد، از شمشير آخرت گريزى نداريد! عَن ابِى عبدِاللَّهِ (ع) قَال: قَالَ اميرُالمومنينَ (ع) لَاصحابِه: وِاذَا رَأيتُمْ مِن اخوَانِكُمْ الَمجروحَ وَ مَن قَد نَكَلَ بِهِ او مَن قَد طَمِعَ فِيهِ عَدّوُكُمْ فَقُوهُ بِأنفسِكُم. (وسائل الشيعه، ١٥/ ٩٧، ح ٢٠٠٥٩، الكافى، ٥/ ٤٢)
از امام صادق (ع) نقل شده كه امير مؤمنان (ع) به ياران خود فرمود: اگر در ميدان مبارزه برادران همرزمتان را ديديد زخمى شده يا آسيبى ديدهاند كه در مقابل دشمن توان مقاومت ندارند، يا دشمن در او طمع بسته، نزديك است در كمين دشمن افتد، جان خود را سپرش ساخته او را تقويت كنيد.
وَ فِى حديثِ مَالِكِ بنِ اعيَن قَالَ: حَرَّضَ اميرُالمؤمنينَ (ع) النّاسَ بِصِفِّين فَقَالَ: رَحِمَ اللَّهُ امْرِءاً وَاسَى اخاهُ بِنَفسِهِ وَ لَم يَكِلْ قِرْنَه الَى اخيهِ فَيَجتَمِعَ عَلَيهِ قِرُنه وَ قِرْنُ اخيهِ فَيكتسِبَ بِذلِكَ الّلائِمَة، وَ يأتى بِدَنائَة وَ كَيفَ لَايَكُونُ كَذَلِكَ وَ هُوَ يُقاتِلُ الاثنَين، وَ هَذَا مُمسِكٌ يَدَهُ قَد خَلَى قِرْنَه عَلَى اخِيهِ هَارِباً مِنْهُ يَنْظُرُ الَيهِ وَ هَذَا فَمَنْ يَفعَلْهُ يَمقُتْه اللَّهُ، فَلا تَتَعرَّضُوا لِمَقْتِ اللَّهِ فَانَّ مَمرَّكُمْ الَى اللَّهِ.
(وسائل الشيعه، ١٥/ ٩٥، ح ٢٠٠٥٧؛ الكافى، ٥/ ٣٩)
«مالكبن اعين» در ضمن حديثى گويد: امير مؤمنان (ع) در صفين، مردم را به جهاد تشويق مىكرد و مىفرمود: خدا رحمت كند مردى را كه با نثار جان خود به برادر همرزمش كمك رساند، و دشمنى را كه پنجه در پنجهاش كرده وامگذارد تا با همنبردِ برادرش همدست شود و برادر مسلمانش يكه و تنها در مقابل دو حريف قرار گيرد؛ با حريف خودش و حريف برادرش، و شكست بخورد. سپس آن دو سرباز دشمن در او آويزند و خودش را نيز شكست دهند و بكشند! [كه اگر چنين شود] علاوه بر آن كه جانش را از دست داده، به جهت آن كه مرتكب كار پستى شده مايه سرشكستگى و سرزنش خود را نيز فراهم ساخته است! و چگونه چنين نشود و حال