فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٢٢
[سخن در مورد خوارج است آنگاه كه اميرمؤمنان (ع) شنيد، شعار لا حكم الا لِلّه سرمىدهند] فرمود: سخن حقّى است، كه از آن اراده باطل شد! آرى درست است، فرمانى جز فرمان خدا نيست، ولى اينها مىگويند زمامدارى جز براى خدا نيست، در حالى كه مردم به زمامدارى نيك يا بد، نيازمندند، تا مؤمنان در سايه حكومت، به كار خود مشغول و كافران هم بهرهمند شوند، و مردم در پرتو حكومت، زندگى كنند. به وسيله حكومت، بيتالمال جمعآورى مىگردد و به كمك آن با دشمنان مىتوان مبارزه كرد. جادّهها أمن و امان، و حقّ ضعيفان از نيرومندان گرفته مىشود. نيكوكاران در رفاه و از دست بدكاران، در امان مىباشند.
٥٢٢. جايگاه اميرمؤمنان (ع) به عنوان فرمانده كل قوا فَيَا عَجَباً لِلدَّهْرِ إِذْ صِرْتُ يُقْرَنُ بِي مَنْ لَمْ يَسْعَ بِقَدَمِي وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ كَسَابِقَتِي الَّتِي لَا يُدْلِي أَحَدٌ بِمِثْلِهَا إِلَّا أَنْ يَدَّعِيَ مُدَّعٍ مَا لَا أَعْرِفُهُ وَ لَا أَظُنُّ اللَّهَ يَعْرِفُهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ. (نهجالبلاغه، نامه ٩)
شگفتا از بازى روزگار كه اينك كسى مرا رقيب است كه نه تلاشى همتراز من داشته است و نه سابقهاش با من قابل قياس، نه تنها او كه هيچ كس ديگرى نيز از چنان پيشينهاى برخوردار نباشد، مگر در اين ميان مدعى تازهاى پيدا شود كه من او را نمىشناسم و بر اين باورم كه خدا نيز او را نمىشناسد! و خداى را در همه حال سپاس.
٥٢٣. درخواست مستضعفان از خداوند براى تعيين فرماندهى مناسب براى جهاد با ستمگران وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَنَا مِن لَدُنْكَ وَلِيّاً وَاجْعَلْ لَنَا مِن لَدُنكَ نَصِيراً.
(نساء/ ٧٥)
و چرا شما در راه خدا [و در راه نجاتِ] مردان و زنان و كودكان مستضعف نمىجنگيد؟ همانان كه مىگويند: پروردگارا! ما را از اين شهرى كه مردمش ستم پيشهاند، بيرون ببر، و از جانب خود براى ما سرپرستى قرار ده، و از نزد خويش ياورى براى ما تعيين فرما.
توضيح: جمله «براى ما ولىّ و سرپرستى قرار ده» به لزوم فرماندهى كلّ اشاره دارد.
٥٢٤. انتخاب فرماندهى كل قوا از جانب خداوند، براى قوم بنى اسرائيل وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكاً قَالُوا أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُ