خدا بر آن نيست كه مؤمنان را به اين [حالى‌] كه شما بر آن هستيد، واگذارد، تا آنكه پليد را از پاك جدا كند، و خدا بر آن نيست كه شما را از غيب آگاه گرداند، ولى خدا از ميان فرستادگانش هر كه را بخواهد برمى‌گزيند. پس، به خدا و پيامبرانش ايمان بياوريد؛ و اگر بگرويد و پرهيزكارى كنيد، براى شما پاداشى بزرگ خواهد بود.
وَلَئِن مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللّهِ تُحْشَرُونَ. (آل‌عمران/ ١٥٨)
و اگر [در راه جهاد] بميريد يا كشته شويد، قطعاً به سوى خدا گرد آورده خواهيد شد.
وَلِيَبْتَلِيَ اللّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلُيمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ. (آل‌عمران/ ١٥٤)
و اين كه خداوند آنچه را در دل‌هاى شماست، [در عمل‌] بيازمايد؛ و آنچه را در قلب‌هاى شماست، پاك گرداند؛ و خدا به راز سينه‌ها آگاه است.
١٤٦. شكست مسلمانان از پاتك دشمن، نتيجه غفلت آنان‌ مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِن سَيِّئَةٍ فَمِن نَفْسِكَ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَكَفَى‌ بِاللّهِ شَهِيداً. (نساء/ ٧٩)
هر چه از خوبى‌ها به تو مى‌رسد از جانب خداست؛ و آنچه از بدى به تو مى‌رسد از خود توست؛ و تو را به پيامبرى براى مردم فرستاديم و گواه بودن خدا بس است.
توضيح: مراد از جمله «و ما اصابك من سيئة فمن نفسك» اين است كه چون مسلمانان در جنگ احد با فرمان خداوند مخالفت كردند، خدا نيز آنان را به حال خود وانهاد و در نتيجه، شكست خوردند. (مجمع البيان ٣- ٤/ ١٢٢)
١٤٧. سستى، اختلاف و دنياطلبى از عوامل شكست مسلمانان‌ وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُم بِإِذْنِهِ حَتَّى‌ إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُم مِن بَعْدِ مَا أَرَاكُم مَا تُحِبُّونَ مِنكُم مَن يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنكُم مَن يُرِيدُ الآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنكُمْ وَاللّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ. (آل‌عمران/ ١٥٢)
و [در نبرد احُد] قطعاً خدا وعده خود را با شما راست گردانيد: آنگاه كه به فرمان او، آنان را مى‌كشتيد؛ تا آنكه سست شديد و در كار [جنگ و بر سر تقسيم غنايم‌] با يكديگر به نزاع پرداختيد؛ و پس از آنكه آنچه را دوست داشتيد [يعنى غنايم را] به شما نشان داد، نافرمانى نموديد.
برخى از شما دنيا را و برخى از شما آخرت را مى‌خواهد. سپس براى آنكه شما را بيازمايد، از [تعقيب‌] آنان منصرفتان كرد و از شما درگذشت، و خدا نسبت به مؤمنان، با تفضّل است.