فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٣
جَاهَدَ فِى ايَّام وِلايَتِهِ؟ فَقَال: لانّهُ اقتَدى بِرَسُولِ اللّه (ص) فِى تَركِ جِهادِ المُشرِكِين بِمَكّة بعدَ النّبوّة ثَلاثَ عَشَرةً سَنَةً، وَ بِالمدِينَة تِسعَةَ عَشَرَ شَهراً، وَ ذَلِكَ لِقِلّة اعوانِهِ عَليهِم، وَ كَذَلِكَ عَلىّ (ع) تَرَكَ مُجاهَدَة اعْدائِهِ لِقِلّة اعْوَانِهِ عَليهِم، فَلمّا لَمْ تَبطُل نبوةُ رَسُولِ اللهِ (ص) مَعَ تَركِهِ الجِهادَ ثَلاثَ عَشرة سنة و تِسعة عَشَر شَهراً فَكَذلِكَ لَم تَبطُلْ امَامة عَلىّ (ع) مَعَ تَركِه لِلجِهادِ خَمساً وَ عِشرِين سَنةً اذَا كَانَتْ العِلّة المانِعةُ لَهُما وَاحِدة. (وسائل الشيعه، ١٥/ ٨٨، ح ٢٠٠٤٤)
«رمانى» از امام رضا (ع) پرسيد: اى فرزند پيغمبر خدا (ص)! چرا پس از رحلت رسول خدا (ص) على بن ابى طالب (ع) مدت بيست و پنج سال خانه نشين بود وبادشمنان دين خدا نجنگيد؛ سپس در مدت فرمانروايى اش دست گشود و به مبارزه و جهاد پرداخت؟
فرمود: زيرا در اين كار به پيغمبر خدا اقتدا كرد و طرز رفتار آن حضرت را سرمشق خود ساخت، پيغمبر (ص) نيز بعد از رسيدن به مقام پيامبرى، سيزده سال در مكه ماند ولى با مشركان، جهاد نكرد. هم چنين پس از ورود به مدينه تا نوزده ماه با كسى نجنگيد، و اين بدان جهت بود كه در آن مدت، ياوران و نيروى رزمى اندكى در اختيار داشت و قادر نبود عليه دشمنان اقدام مسلحانه كند. هم چنين على (ع) در آن مدت ٢٥ سال به اين دليل، جهاد با دشمنان خود را كنار گذاشت كه نيروى كمكى چندانى در اختيار نداشت كه بتواند عليه ايشان اقدام كند، و چون نجنگيدن رسول خدا در مدت سيزده سال- در مكه- و نوزده ماه- در مدينه- باعث بطلان نبوت آن حضرت نمىشود، امامت على (ع) نيز با ترك جهاد در بيست و پنج سال- كه هر دو مانعى داشتند- باطل نخواهد شد؛ زيرا براى هر دو بزرگوار، سبب تعطيلى جهاد كمى ياوران فداكار بود.
وَ عَن ابى اسامَة الشّحّام قَالَ: قُلتُ لَابى الحَسن (ع): انَّهُم يَقُولُونَ: مَا مَنَعَ عَلِيّاً ان كَانَ لَهُ حَقٌ ان يَقُومَ بِحَقِّهِ؟ فَقَالَ: انّ اللّه لَم يُكلّف هَذَا احداً الّا نبيَّه فَقَالَ: «فَقَاتَل فِى سَبيلِ اللّه لَاتكلف الّا نَفْسَكَ» وَ قَالَ لِغَيرِهِ: «الّا مُتحرّفاً لِقِتالٍ اوْ مُتحيّزا الَى فِئَةٍ» فَعَلىٌّ (ع) لَم يَجِدْ فِئَة وَ لَو وَجَدَ فِئَة لَقَاتَلَ. (وسائل الشيعه، ١٥/ ٨٩، ح ٢٠٠٤٦)
از «ابى اسامه شحّام» نقل شده كه گفت: به امام كاظم (ع) عرض كردم: مخالفان شيعه مىگويند على (ع) چنانچه حقى داشت، چرا براى رسيدن به آن، اقدامى نكرد؟
فرمود: قطعا خداوند به هيچ كس، چنين تكليفى نكرده؛ مگر پيغمبر خود را كه به وى فرمود:
«در راه خدا بايد بجنگى، تو جز از براى خويشتن مكلف نيستى» (نساء/ ٨٤)