فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٢٨
و هر زمينى را كه مسلمانان با شمشير فتح كرده باشند، اختيارش با امام است؛ به هركه بخواهد و به هرچقدر كه مصلحت بداند اجاره مىدهد، همان طور كه رسول خدا (ص) در خيبر انجام داد و آن، اينگونه بود كه پيغمبر (ص) زمين ساده و نخلستان خيبر را، اجاره داد.
و مردم (سنىها) مىگويند اجاره دادن زمين و درخت خرما، جايز نيست و حال آن كه پيغمبر خدا (ص) با قراردادى كه با اهل خيبر بست، آنها را به خودشان اجاره داد.
همچنين فرمود: بر كسانى كه زمين مفتوح العنوة (زمينهاى فتح شده با جنگ) را اجاره مىكنند و اين قرارداد را پذيرفتهاند، لازم است جز آنچه در قرارداد زمين آمده، دهيك يا بيستيك برداشت محصول آن را نيز به (بيت المال) مسلمين بپردازند.
سپس فرمود: مردمان طائف، اسلام آوردند، و براى ايشان مقرّر كردند كه بر روى زمينهايشان كار كنند و يكدهم و يكبيستم محصول را زكات بدهند، اما مكه را پيغمبر (ص) به قوه قهريه نيروى نظامى گرفت و همه مردمش در دست آن بزرگوار اسير بودند. سپس آزادشان كرد و فرمود:
برويد پى كار خود كه آزاديد. (يا شما را آزاد كردم).
عن ابى الحسن قال: ... وَ لَيْسَ لِمَنْ قَاتَلَ شَيْءٌ مِنَ الْأَرَضِينَ وَ لَا مَا غَلَبُوا عَلَيْهِ إِلَّا مَا احْتَوَى عَلَيْهِ الْعَسْكَرُ ... وَ الْأَرَضُونَ الَّتِي أُخِذَتْ عَنْوَةً بِخَيْلٍ أَوْ رِكَابٍ فَهِيَ مَوْقُوفَةٌ مَتْرُوكَةٌ فِي يَدَيْ مَنْ يَعْمُرُهَا وَ يُحْيِيهَا وَ يَقُومُ عَلَيْهَا عَلَى مَا صَالَحَهُمُ الْوَالِي عَلَى قَدْرِ طَاقَتِهِمْ مِنَ الْحَقِّ النِّصْفِ أَوِ الثُّلُثِ أَوِ الثُّلُثَيْنِ عَلَى قَدْرِ مَا يَكُونُ لَهُمْ صَلَاحاً وَ لَا يَضُرُّهُمْ. (وسائل الشيعه، ١٥/ ١١٠، ح ٢٠٠٨٩)
امام موسى بن جعفر (ع) فرمود: ... رزمندگان از زمين و هر آنچه بر آن چيره شدهاند حق اختصاصى ندارند (و با بقيه مسلمانان سهيماند)، مگر غنايمى كه در ميدان جنگ به تصرفشان درآمده است.
و زمينهايى كه سپاه اسلام به زور بازو و اسلحه و اسب و سپاه گرفتهاند در دست هركه آنها را آباد و زنده نگه مىدارد ثابت و برقرار مىماند و مطابق قراردادى كه حاكم اسلامى با آنان مىبندد، مقدارى كه توان و صلاحشان در آن باشد و به آنان زيانى وارد نسازد (مثلا) به نصفه كارى يا يك سوم يا دو سوم، حق خراج گرفته مىشود.
عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ (ع) قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ سِيرَةِ الْإِمَامِ فِي الْأَرْضِ الَّتِي فُتِحَتْ بَعْدَ رَسُولِاللَّهِ (ص) فَقَالَ إِنَّ أَمِيرَالْمُؤْمِنِينَ (ع) قَدْ سَارَ فِي أَهْلِالْعِرَاقِ سِيرَةً فَهُمْ إِمَامٌ لِسَائِرِ الْأَرَضِينَ وَ قَالَ إِنَّ أَرْضَ الْجِزْيَةِ لَاتُرْفَعُ عَنْهُمُ الْجِزْيَةُ. (وسائلالشيعه، ١٥/ ١٥٣، ح ٢٠١٩٣؛ من لايحضرهالفقيه ٢/ ٥٣)