فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٧٢
امام على (ع) خطاب به فرماندهان جنگ جمل (طلحه و زبير) جهت انصراف آنان از جنگ نوشت:
پس از ياد خدا و درود! شما (طلحه و زبير) مىدانيد- گرچه پنهان مىداريد- كه من براى حكومت در پى مردم نرفته، تا آنان به سوى من آمدند، و من قول بيعت نداده تا آن كه آنان با من بيعت كردند، و شما دو نفر از كسانى بوديد كه مرا خواستند و بيعت كردند.
همانا بيعت عموم مردم با من نه از روى ترس قدرتى مسلط بود، و نه براى به دست آوردن متاع دنيا. اگر شما دو نفر از روى ميل و انتخاب بيعت كرديد تا دير نشده (از راهى كه در پيش گرفتهايد) بازگرديد، و در پيشگاه خدا توبه كنيد. و اگر در دل با اكراه بيعت كرديد خود دانيد، زيرا اين شما بوديد كه مرا در حكومت بر خويش را داديد، اطاعت از من را ظاهر، و نافرمانى را پنهان داشتيد. به جانم سوگند! شما از ساير مهاجران سزاوارتر به پنهان داشتن عقيده و پنهان كارى نيستيد. اگر در آغاز بيعت كنار مىرفتيد (و بيعت نمىكرديد) آسانتر بود كه بيعت كنيد و سپس به بهانه سرباز زنيد. شما پنداشتهايد كه من كشنده عثمان مىباشم؛ بياييد تا مردم مدينه كسى بين من و شما داورى كنند، آنان كه نه از من طرفدارى كرده نه به يارى شما برخاسته، سپس هر كدام به اندازه جرمى كه در آن حادثه داشته، مسئوليت آن را پذيرا باشد.
اى دو پيرمرد، از آنچه در انديشه داريد بازگرديد، هم اكنون بزرگترين مسئله شما، عار است، پيش از آن كه عار و آتش خشم پروردگار، دامنگيرتان گردد! با درود.
لَا تَلْقَيَنَّ طَلْحَةَ فَإِنَّكَ إِنْ تَلْقَهُ تَجِدْهُ كَالثَّوْرِ عَاقِصاً قَرْنَهُ يَرْكَبُ الصَّعْبَ وَ يَقُولُ هُوَ الذَّلُولُ وَ لَكِنِ الْقَ الزُّبَيْرَ فَإِنَّهُ أَلْيَنُ عَرِيكَةً فَقُلْ لَهُ يَقُولُ لَكَ ابْنُ خَالِكَ عَرَفْتَنِي بِالْحِجَازِ وَ أَنْكَرْتَنِي بِالْعِرَاقِ فَمَا عَدَا مِمَّا بَدَا. (نهجالبلاغه، خطبه ٣١)
امام على (ع) به ابن عباس: با طلحه، ديدار مكن، زيرا در برخورد با طلحه، او را چون گاو وحشى مىيابى كه شاخش را تابيده و آماده نبرد است، سوار بر مركب سركش مىشود و مىگويد، رام است.
بلكه با زبير ديدار كن كه نرمتر است. به او بگو، دايى زادهات مىگويد: در حجاز مرا شناختى، و در عراق نمىشناسى! چه شد كه از پيمان خود بازگشتى؟!.
٩٤٦. جذب نيروهاى دشمن در جنگ طائف عَن جَعفر، عن ابيه، عن آبائه (ع) انَّ النَّبىّ (ص) حَيثُ حَاصَرَ اهلَ الطّائِفِ قَالَ: ايُّمَا عَبْدٍ خَرَجَ الَينا قَبلَ مَولاهُ فَهُوَ حُرٌّ، وَ ايُّمَا عَبدٍ خَرَجَ الينا بَعدَ مَولاهُ فَهُوَ عَبدٌ. (وسائل الشيعه، ١٥/ ١١٧، ح ٢٠١٠٦؛ تهذيب الاحكام، ١٥٢/ ٦)