فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٣٤
مقاومت كنيد، و اگر شكست خوردند، سوار بر اسبها شويد و آنها را دنبال كنيد و بدانيد كه هيچ نيرويى نيست مگر از جانب خدا.
و اگر- پناه مىبرم به خدا- در ميان شما شكستى پديد آمد، دعا كنيد (و اللَّه اكبر بگوييد و به خدا و وعدههايش اعتماد كنيد) و كيفرى را كه به سرباز فرارى وعده داده شده به ياد آريد، و هركه را ديديد به دشمن، پشت كرده در حال فرار است، با شمشير يا چوبدستى بزنيد و با خشونت و عنف با او برخورد نماييد و او را سرزنش كنيد و (پرچمها را جمع كرده و ذخيره كنيد،) رزمنده شكستخوردهاى كه خود را از ديد ديگران، پنهان داشته، فورا به جبهه بازگردانيد و هركه به سوى شما، روان است بايد به لشكرگاه كوچ كند. پس هر وقت مردمان معمولى آمدند و به شما پيوستند و شكستخوردگان بازگشتند، به سرعت هركس را به فرمانده يگان خودش بسپاريد چون آرايش لشكر را، خوب استوار كرديد بجنگيد، و از خدا، يارى بخواهيد و پايدارى كنيد.» لَا تَشْتَدَّنَّ عَلَيْكُمْ فَرَّةٌ بَعْدَهَا كَرَّةٌ وَ لَا جَوْلَةٌ بَعْدَهَا حَمْلَةٌ وَ أَعْطُوا السُّيُوفَ حُقُوقَهَا وَ وَطِّئُوا لِلْجُنُوبِ مَصَارِعَهَا وَ اذْمُرُوا أَنْفُسَكُمْ عَلَى الطَّعْنِ الدَّعْسِيِّ وَ الضَّرْبِ الطِّلَحْفِيِّ وَ أَمِيتُوا الْأَصْوَاتَ فَإِنَّهُ أَطْرَدُ لِلْفَشَلِ. (نهجالبلاغه، نامه ١٦)
امام على (ع): گريزى كه يورشى دوباره را در پى دارد و واپس نشستنى كه سرآغاز حمله و تهاجم باشد، هرگز گرانتان نيايد. حق شمشيرها را بپردازيد، پشت دشمن را به خاك بماليد و براى فرو كوفتن نيزههاى كارى، و فرود آوردن ضربههاى سخت، آماده و آمادهتر شويد. نفس را در سينهها باز داريد كه در زدودن ترس، نقشى به سزا دارد.
نَصر بْنِ مُزاحِم فِى كَتابِ صفّين: عَنْ عُمَرِ بْن سَعْد، عَنْ عَبدالرّحيم بْنِ عَبدالرّحمَانِ، عَنْ ابِيهِ: انَّ عَليّاً اميرُالمؤمِنِينَ حَرَضَ النّاسَ فَقَالَ: انّ اللّه عَزّوجلّ قَدْ دَلَّكُم عَلَى تِجارَةٍ تُنْجِيكُم مِن الْعَذَابِ، وَ تُشْفِى بِكُم عَلَى الْخَيرِ: ايمانْ بِاللّهِ وَ رَسُولِهِ، وَ جَهادٌ فِى سَبِيلِهِ، وَ جَعَلَ ثَوابَه مَغفِرةَ الذُّنُوبِ، وَ مَسَاكِنَ طَيّبَةً فِى جَناتِ عَدنٍ، وَ رِضَوانٍ مِنَ اللّهِ اكبَر، فَاخْبَرَكُم بِالّذِى يَجِبُ (عَلَيكُم مِنْ ذَلِكَ) فَقَالَ: «انّ اللّهَ يُحِبُّ الّذِينَ يُقاتِلُونَ فِى سَبِيلِهِ صَفاً كَانّهُم بُنْيَانٌ مَرصُوصٌ) (صف/ ٤) فَسَوُّوا صُفُوفَكُم كَالبُنْيَانِ المَرصُوصِ، وَ قَدِّمُوا الدّارِعَ، وَاخِّرُوا الحَاسِرَ، وَعَضُّوا عَلَى الاضْرَاسِ، فَانّهُ انبا لِلسّيُوفِ عَن الهامِ، وَ ارْبَطُ لِلْجأشِ، وَاسْكَنُ لِلْقُلُوبِ، وَامِيتُوا الاصوَاتِ، فَانَّهُ اطْرَدُ لِلْفَشَلِ، وَ اوْلى بِالْوَقَارِ، وَالْتَوُوا فِى اطرَافِ الرّمَاحِ فَانّهُ امْوَرُ لِلَاسِنَّةِ، وَ رَاياتِكُم فَلا تَمِيلُوهَا وَ لَا تُزِيلُوهَا، وَ