فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٣٢
امير مؤمنان (ع) چگونگى و اوصاف جنگ را بيان كرد، آنگاه فرمود: تيراندازهاى پياده را جلو بيندازيد، تا تيراندازى كنند، [و از دو سوى (چپ و راست) با دشمن درگير شويد،] و اسبهاى برگزيده مهيا شده جهت تاخت و تاز در ميدان جنگ را پشتوانه پرچم قرار دهيد، و اگر ديديد قهرمانى، تحت فشار دشمن، قرار گرفته است، شما از (مواضع و) سنگرهاى خود دور نشويد، و هركه ببيند از جانب دشمن، فرصتى پيش آمده، بايد آن را غنيمت شمرده، از دست ندهد و فورا جابهجا شود؛ البته اين كار بايد بعد از آن باشد كه موقعيت خود را محكم و استوار گردانده باشد. پس از انجام دادن عمليات، به موقعيت خود بازگردد. (چون خواستيد حمله كنيد، در آغاز پيشروان صفشكن سپاه، حمله كنند و چنانچه موفقيتى نداشته باشند) و دشمن به آنها ضربه كارى وارد آورد؛ طورى كه در حال انهدام بودند، فورا گردان ضربتى «شرطة الخميس» (نخستين دستهاى كه در جنگ حاضر مىشوند) بايد آنان را تقويت كند، اگر آنان هم شكست خوردند، بايد نيروهاى زبده سپاه، وارد عمليات شوند، و تيراندازها تيراندازى كنند، و پيشقراولان و طلايهداران در اطراف، گمارده شوند تا وضعيت تحركات نظامى دشمن را زير نظر بگيرند و ديدهبانها و نگهبانان مسلح در اطراف گودالهاى بيشهها و تپهها براى حفاظت از جاهايى كه ممكن است دشمن در آنجا كمين كند بايستند.
و اگر دشمن حمله به شما را آغاز كرد، نيزهها را به كار ببريد، و استقامت كنيد و پايدار باشيد و تيراندازها به سوى آنها تيراندازى كنند. پرچمها را تكان دهيد و سپرها را بر يكديگر بساييد تا صدا بدهد و زره پوشيدهها در پيش روى دشمن درآيند و بجنگند و چنانچه كوچكترين شكستى خوردند، هركس كه در جلوتر قرار دارد بايد به دشمن حمله كند. و تا زمانى كه كسى جلوى دشمن ايستادگى مىكند، حمله دستهجمعى نكنيد و اگر كسى پيدا نشد كه ايستادگى كند، آنوقت دسته دسته دشمن را احاطه كنيد، و از جايگاه صفهاى خود، تكان نخوريد و در آنجا پايدارى كنيد.
و چون مجبور شديد به شكست تن بدهيد، به سرعت نيروهاى باقىمانده را آرايش دهيد و آنها را مجهز و آماده كنيد و بدون آن كه پراكنده يا در هم فشرده شويد [عقب روى كنيد] و در پايان عمليات (نيز) همچنان با آرايش نظامى و مجهز و آماده برگرديد.» وَ عَنه (عليه السلام)، انّه كَانَ اذَا زَحَفَ جَعَل مَيمنةً وَ مَيسرةً وَ قلباً يَكونُ هُوَ فيِه، وَ يَجعل لها