فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٣٠
طَلائِعُهُم، فَاذا انتَ خَرَجتَ مِن بِلادِكَ وَ دَنَوتَ مِن عَدُوِّكَ، فَلَاتَسأم مِن تَوجِيهِ الطّلائِعِ فِى كُلِّ نَاحِيةٍ، وَ فِى بَعضِ الشِّعابِ و الشَّجَر وَالخَمَرِ وَ فِى كُلِّ جانبٍ، حَتّى لَا يِغيرَكُم عَدوُّكُم وَ يَكونَ لَكُم كَمينٌ، وَلا تُسَيِّرِ الكَتائِبَ وَالقَبائِلَ مِن لَدُن الصَّباحِ الَى المَساءِ الّا تَعبيةً فَان دَهَمَكُم امرٌ او غَشِيَكُم مَكرُوهٌ كُنتُم قَدْ تَقَدَّمْتُم فِى التّعبِيَةِ، وَ اذَا نَزَلْتُم بِعَدُوٍّ اوْ نَزَلَ بِكُم، فَلْيَكُن مُعَسكَرُكُم فِى اقْبالِ الاشرافِ اوْ فِى سِفَاحِ الجِبَالِ اوْ اثنَاءِ الانهَار، كَىْ مَا تَكُونَ لَكُم رِدْءً وَدُونَكُم مَرَدّاً، وَ لْتَكُن مُقَاتَلَتُكُم مِن وَجهٍ وَاحِدٍ وَ اثنَينِ، وَ اجْعَلُوا رُقَبَاءَكُم فِى صَياصِى الجِبَالِ وَ بِأَعلَى الأَشرافِ وَ بِمَنَاكِبِ الأَنهَارِ، يُريئُونَ لَكُم لِئَلّا يَأتِيكُم عَدُوُّكُم مِنْ مَكَانِ مَخافةٍ أَو أَمْنٍ، وَ اذَا نَزَلْتُم فَانْزِلُوا جَميعَاً وَ اذَا رَحَلْتُم فَارْحَلُوا جَمِيعَاً وِ اذَا غَشِيكُم اللّيلُ فَنَزَلْتُم فَحُفُّوا عَسْكَرَكُم بِالرِّمَاحِ وَالتّرسَةِ، وَ اجعَلُوا رُمَاتَكُم يَلُونَ تِرسَتَكُم، كَيلَا تُصَابَ لَكُم غِرّةٌ وَلَا تَلقى لَكُمْ غَفْلَةٌ، وَ احْرُسْ عَسكَرَكَ بِنَفْسِكَ، وَ ايّاكَ انْ تَرْقُدَ اوْ تُصْبِحَ الّا غِرَاراً او مَضْمَضَةً، ثُمّ لِيَكُنْ ذَلِكَ شَأنَكَ وَ دَأبَكَ حَتّى تَنْتَهِى الَى عَدُوِّكَ، وَ عَلَيكَ بِالتّأنّى فِى حَربِكَ وِايّاكَ وَالْعَجَلَةَ الّا انْ تُمكَنِكَ فُرصَةٌ، وَ ايَّاكَ انْ تُقاتِلَ الّا انْ يَبْدَؤُوكَ اوْ يَأتِيكَ امرِى، وَالسّلامُ عَلَيكَ وَ رَحمَةُاللّه». (مستدرك الوسائل/ ١١/ ٤٠/ ح ١٢٣٨١)
- «ابن شعبه» نقل كرده كه امير مؤمنان (ع) آنگاه كه «زياد بن نضر» را به عنوان پيشرو لشكر خود به صفين، گسيل داشت به او نوشت:
«آگاه باش گروهانى كه پيشاپيش يك نيروى رزمى حركت مىكند ديدهبان آناناند، و ديدهبانهاى گروهان پيشاهنگ، طلايهداران و گشتىهايى هستند كه بايد جلوى آنان بروند و از احوال و اوضاع، خبردار شوند. چون تو از سرزمين خود، بيرون رفتى و به مرز دشمن، نزديك شدى، فرستادن گشتىها به هر سو، [مانند] بعضى درهها و درختزارها و مخفىگاهها از هر طرف، تو را خسته و دلگير نكند؛ چون اگر چنين نكنى ممكن است دشمن، غافلگيرتان كند و به شما كمين بزند. گردانها و قبايل را، پيوسته از بامداد تا شامگاه راه مبر، مگر به منظور مانور و آمادهسازى لشكر؛ تا اگر ناگهان بر شما حمله كنند يا برايتان حادثه ناگوارى رخ دهد، آمادگى و آرايش قبلى را داشته باشيد. اگر در جايگاه دشمن، فرود آمديد يا دشمن در جايگاه شما فرود آمد، اردوگاهتان را جلوى تپهها، يا در دامنه كوهها و ميان نهرها، قرار دهيد تا بتوانيد به عنوان پناهگاه و سنگر از آنجا استفاده كنيد؛ همچنين راه بازگشتى داشته باشيد. هنگامى كه درگير نبرد شديد بايد حمله از يك سو و دو جانب صورت گيرد. نگهبانان را در ارتفاعات و قله كوهها،