٨٩٣. دستورات پنجگانه امام على (ع) به فرمانده لشكر اتَّقِ اللَّهَ الَّذِي لَا بُدَّ لَكَ مِنْ لِقَائِهِ وَ لَا مُنْتَهَى لَكَ دُونَهُ وَ لَا تُقَاتِلَنَّ إِلَّا مَنْ قَاتَلَكَ وَ سِرِ الْبَرْدَيْنِ وَ غَوِّرْ بِالنَّاسِ وَ رَفِّهْ فِي السَّيْرِ وَ لَا تَسِرْ أَوَّلَ اللَّيْلِ فَإِنَّ اللَّهَ جَعَلَهُ سَكَناً وَ قَدَّرَهُ مُقَاماً لَا ظَعْناً فَأَرِحْ فِيهِ بَدَنَكَ وَ رَوِّحْ ظَهْرَكَ فَإِذَا وَقَفْتَ حِينَ يَنْبَطِحُ السَّحَرُ أَوْ حِينَ يَنْفَجِرُ الْفَجْرُ فَسِرْ عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ فَإِذَا لَقِيتَ الْعَدُوَّ فَقِفْ مِنْ أَصْحَابِكَ وَسَطاً وَ لَا تَدْنُ مِنَ الْقَوْمِ دُنُوَّ مَنْ يُرِيدُ أَنْ يُنْشِبَ الْحَرْبَ وَ لَا تَبَاعَدْ عَنْهُمْ تَبَاعُدَ مَنْ يَهَابُ الْبَأْسَ حَتَّى يَأْتِيَكَ أَمْرِي وَ لَا يَحْمِلَنَّكُمُ شَنَ‌آنُهُمْ عَلَى قِتَالِهِمْ قَبْلَ دُعَائِهِمْ وَ الْإِعْذَارِ إِلَيْهِمْ. (نهج‌البلاغه، نامه ١٢)
از خدايى بترس كه ناچار او را ملاقات خواهى كرد، و سرانجامى جز حاضر شدن در پيشگاه او را ندارى. جز با كسى كه با تو پيكار كند، پيكار نكن، در خُنكى صبح و عصر، سپاه را حركت ده، در هواى گرم لشكر را استراحت ده، و در پيمودن راه شتاب مكن. در آغاز شب حركت نكن زيرا خداوند شب را وسيله آرامش قرار داده، و آن را براى اقامت كردن، نه كوچ كردن، تعيين فرمده است.
پس آسوده باش، و مركب‌ها را آسوده بگذار، آنگاه كه سَحَر آمد و سپيده صبحگاهان آشكار شد، در پناه بركت پروردگار حركت. هرجا دشمن را مشاهده كردى در ميان لشكرت بايست، نه چنان به دشمن نزديك شو كه چونان جنگ افروزان باشى، و نه آنقدر دور باش كه پندارند از نبرد مى‌هراسى، تا فرمان من به تو رسد، مبادا كينه آنان پيش از آن كه آنان را به هدايت فرا خوانيد، و درهاى عذر را بر آنان ببنديد شما را به جنگ وا دارد.
٨٩٤. سفارش‌هاى اميرمؤمنان (ع) به پرچمدار جنگ جمل‌ تَزُولُ الْجِبَالُ وَ لَا تَزُلْ عَضَّ عَلَى نَاجِذِكَ أَعِرِ اللَّهَ جُمْجُمَتَكَ تِدْ فِي الْأَرْضِ قَدَمَكَ ارْمِ بِبَصَرِكَ أَقْصَى الْقَوْمِ وَ غُضَّ بَصَرَكَ وَ اعْلَمْ أَنَّ النَّصْرَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ. (نهج‌البلاغه، خطبه ١١)
امير مؤمنان (ع) به محمد حنفيه در جنگ جمل فرمود: اگر كوه‌ها از جاى كنده شوند تو ثابت و استوار باش، دندان‌ها را بر هم بفشار، كاسه سرت را به خدا عاريت ده، پاى بر زمين ميخكوب كن، به صفوف پايانى لشكر دشمن بنگر، از فراوانى دشمن چشم بپوش، و بِدان كه پيروزى از سوى خداى سبحان است.
٨٩٥. فرمان‌هاى نظامى امام على (ع) به فرمانده پيشقراول لشكر صفين، زياد بن نضر الحسن بن على بن شُعبة فِى تُحَفِ العُقُول: كتابٌ كَتَبه اميرُالمؤمين (عليه السّلام) الَى زِياد ابن النَّضر، حِينَ انفَذَهُ عَلَى مُقدِّمِتِه الَى صِفِّين: «اعلَم انَّ مُقدِّمَةَ القَوم عُيُونُهُم، وَ عُيونَ المُقدِّمَةِ