فرهنگ موضوعى جهاد در آيينه آيات و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥١
٤٥. عدم وجوب جهاد بر باديه نشينان عَن الْحَلَبى قَال: سَأَلَ رَجُلٌ ابَا عَبدِاللهِ (ص) عَن الاعرابِ اعَلَيهِم جِهادٌ؟ فَقَالَ: لَيسَ عَليهِم جِهادٌ الّا انْ يُخافَ عَلَى الاسلامِ فَيُستَعَانُ بِهِم قُلتُ: فَلَهُم مِنَ الجِزيه شَىءٌ؟ قَال: لَا. (وسائل الشيعه، ١٥/ ١٥٤، ح ٢٠١٩٤؛ من لا يحضره الفقيه، ٢/ ٥٣)
«حلبى» گويد: مردى از امام صادق (ع) پرسيد: آيا بر بيابانگردها و باديهنشينها جهاد واجب است و مىشود آنها را به آن الزام كرد؟
فرمود: رفتن به جهاد برايشان واجب نيست، مگر كيان اسلام در خطر بيفتد و بر اثر هجوم دشمنان، ترسِ از بين رفتن آن پيش آيد؛ در آن وقت از آنان مدد گرفته مىشود.
عرض كردم: پس از جزيه چيزى به آنان داده مىشود؟ فرمود: نه.
وَ عَنهُ صلوات الله عَليهِ انَّهُ سُئِلَ عَن الاعرابِ هَل عَلَيهِم جهادٌ؟ قَالَ: لَا الّا ان يَنزَلَ بِالاسلامِ امرٌ وَ اعوُذُ بِاللّهِ ان يُحتاجَ فِيهِ اليهِم، وَ قَالَ: وَ لَيسَ لَهُم مِن الفَىءِ شَىءٌ مَا لَم يُجاهِدُوا. (بحارالانوار ٩٧/ ٤٨، ح ١٤؛ مستدرك الوسائل، ١١/ ٩٦، ح ١٢٥٠٩)
و از امام صادق (ع) نقل شده كه از آن حضرت درباره اعراب (باديه نشين) سؤال شد كه آيا جهاد بر آنها (نيز) واجب است؟ فرمود: نه (واجب نيست) مگر (يك) وضعيت حاد و بحرانى براى نظام حكومت پيش آيد كه (دولت اسلامى مجبور شود از آنها كمك بگيرد) و پناه مىبرم به خدا از اينكه در چنين امرى به آنها، احتياج شود؛ و فرمود: و مادامى كه جهاد نكردهاند غنيمتى به آنها تعلق نمىگيرد.
٤٦. جواز جُعل [گرفتن اجرت و حضور در جبهه به جاى ديگران] عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ (ع) أَنَّ عَليّاً (ع) سُئِلَ عَنْ إِجْعَالِ الْغَزْوِ فَقَالَ لَابَأْسَ بِهِ أَنْ يَغْزُوَ الرَّجُلُ عَنِ الرَّجُلِ وَ يَأْخُذَ مِنْهُ الْجُعْلَ (وسائل الشيعه، ١٥/ ٣٣، ح ١٩٩٤٨؛ تهذيب الاحكام ٦/ ١٧٣؛ قرب الاسناد ٦٢ و بحارالانوار ٩٧/ ٣١)
«ابوالبخترى» روايت كرده است كه امام جعفر صادق (ع) از پدرش نقل كرد كه از على (ع) درباره جُعاله (گرفتن مزد براى جنگيدن) سؤال شد؛ فرمود: (جُعاله بر جنگ) اشكالى ندارد، فرد مىتواند به جاى شخص ديگرى بجنگد و از او دستمزد بگيرد.