٧٨٩. حكم اسير گرفتن زنان و كودكان بغات‌ - دَعائم الاسلام: رُوّينَا عَن امير المومنين (عليه السلام)، انّه لَمَا هَزَم اهل الجَمل، جَمع كُلَّ مَا اصابَه فِى عَسكَرهِم مَمّا اجلبوا بِه عَليه، فَخَمَّسه وَ قَسّم اربعةَ اخماسِه عَلى اصحابه وَ مَضى، فَلمّا صَار الَى البَصرةِ قال اصحابُه: يَا اميرالمؤمنين اقسم بينَنا ذَرارِيهم وَ اموالَهم، قَال: «لَيس لَكُم ذَلِك» قَالُوا: وَ كَيف احللتَ لَنا دِمائَهم وَلَم تَحلُل لَنا سَبى ذَراريهم؟ قَال: (حَارَبنا الرِّجال فَقَتلنَاهُم فَاما النِّساء (وَالذَّرارى) فَلا سَبيل لَنَا عَليهُنّ، لَانهنَّ مُسلمات وَ فِى دارِ هَجرة فَلَيس لَكُم عَليهِنّ مِن سَبيل، (وَمَا اجلبوا به) وَ استَعانُوا بِه عَلى حَربِكُم وَضمّه عَسكَرهُم وَحَواهُ فَهُوَلَكُم، وَمَا كَان فِى دَورهِم فَهُوَ ميراثٌ عَلَى فرائضِ اللَّهِ (لِذرَاريهم) وَ عَلى نِسائِهم العِدّة، وَ لَيس لَكُم عَليهُنّ وَ لَا عَلى الذّرارِى مِن سَبيل) فَراجَعُوه فِى ذَلِكَ، فَلَمّا اكثَرُوا عَليهِ قَال: (هاتُوا سِهامُكم، فَاضرِبُوا عَلَى عائِشةِ ايُّكُم يَأخذُها وَهِىَ رَأس الامر!؟) فَقَالُوا: نَستَغفِراللَّه، قالَ: (فَانَا استغفِر اللَّه) فَسكَتُوا وَلَم يَتعرّض لَمّا كَان فَيدُورهم وَ (لَا) لِنسائِهم وَلَا لِذراريهِم. (مستدرك الوسائل ١١/ ٥٦ ح ١٢٤١٧)
- (دعائم ...) از امير مؤمنان روايت شده است كه آن حضرت روز جنگ جمل چون سپاه دشمن را شكست داد، هرچه را در اردوگاه و ميدان جنگى آنان بود و آن را براى جنگيدن آورده بودند جمع‌آورد و يك‌پنجم از آن را جدا كرد و چهارپنجم باقى‌مانده را بين يارانش تقسيم و (به سوى بصره) حركت كرد. در بصره اصحابش گفتند: اى امير مؤمنان! همسران، فرزندان و دارايى آنان را هم بين ما تقسيم كن! فرمود: آن، حق شما نيست.
گفتند: چگونه است كه (ريختن) خون‌شان را بر ما حلال كردى، اما به اسارت گرفتن فرزندان‌شان را روا نمى‌دانى؟! فرمود: مردانشان با ما جنگيدند و ما هم آن‌ها را كشتيم؛ اما (براى اسير گرفتن) همسران و فرزندان‌شان مجوزى نداريم؛ چون زنان‌شان مسلمان‌اند، و در «دار الهجرة» به سر مى‌برند. شما نيز عليه آنان دليلى نداريد كه با استناد به آن بتوانيد چنين كارى انجام دهيد، اما آن‌چه به ميدان جنگ آورده بودند و به مدد آن با شما مى‌جنگيدند لشكريانشان با خود داشته‌اند كه در محدوده ميدان جنگى آنها به دست شما افتاده از آن شماست، ولى هرچه در خانه‌هاشان موجود است، ميراث است كه بر طبق مقررات الهى به ورثه آنان تعلق دارد، و بر زنان‌